wiki over Agnosticisme

Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/inhuw/domains/internethuwelijk.nl/public_html/include/wiki.php on line 140 Agnosticisme - Wikipedia a:lang(ar),a:lang(ckb),a:lang(fa),a:lang(kk-arab),a:lang(mzn),a:lang(ps),a:lang(ur){text-decoration:none} /* cache key: nlwiki:resourceloader:filter:minify-css:7:d5a1bf6cbd05fc6cc2705e47f52062dc */ if(window.mw){ mw.config.set({"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":false,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"Agnosticisme","wgTitle":"Agnosticisme","wgCurRevisionId":30695028,"wgArticleId":7419,"wgIsArticle":true,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["Wikipedia:Gesproken Wikipedia","Filosofische stroming","Religiekritiek","Godsdienstfilosofie"],"wgBreakFrames":false,"wgPageContentLanguage":"nl","wgSeparatorTransformTable":[", .",". ,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgRelevantPageName":"Agnosticisme","wgRestrictionEdit":[],"wgRestrictionMove":[],"wgSearchNamespaces":[0],"wgVectorEnabledModules":{"collapsiblenav":true,"collapsibletabs":true,"editwarning":true,"expandablesearch":false,"footercleanup":false,"sectioneditlinks":false,"simplesearch":true,"experiments":true},"wgWikiEditorEnabledModules":{"toolbar":true,"dialogs":true,"hidesig":true,"templateEditor":false,"templates":false,"preview":false,"previewDialog":false,"publish":false,"toc":false},"mbEmailEnabled":true,"mbUserEmail":false,"mbIsEmailConfirmationPending":false,"wgCategoryTreePageCategoryOptions":"{\"mode\":0,\"hideprefix\":20,\"showcount\":true,\"namespaces\":false}","Geo":{"city":"","country":""},"wgNoticeProject":"wikipedia"}); }if(window.mw){ mw.loader.implement("user.options",function(){mw.user.options.set({"ccmeonemails":0,"cols":80,"date":"default","diffonly":0,"disablemail":0,"disablesuggest":0,"editfont":"default","editondblclick":0,"editsection":1,"editsectiononrightclick":0,"enotifminoredits":0,"enotifrevealaddr":0,"enotifusertalkpages":1,"enotifwatchlistpages":0,"extendwatchlist":0,"externaldiff":0,"externaleditor":0,"fancysig":0,"forceeditsummary":0,"gender":"unknown","hideminor":0,"hidepatrolled":0,"imagesize":2,"justify":0,"math":0,"minordefault":0,"newpageshidepatrolled":0,"nocache":0,"noconvertlink":0,"norollbackdiff":0,"numberheadings":0,"previewonfirst":0,"previewontop":1,"quickbar":5,"rcdays":7,"rclimit":50,"rememberpassword":0,"rows":25,"searchlimit":20,"showhiddencats":false,"showjumplinks":1,"shownumberswatching":1,"showtoc":1,"showtoolbar":1,"skin":"vector","stubthreshold":0,"thumbsize":4,"underline":2,"uselivepreview":0,"usenewrc":0,"watchcreations":1,"watchdefault":0,"watchdeletion":0,"watchlistdays":3 ,"watchlisthideanons":0,"watchlisthidebots":0,"watchlisthideliu":0,"watchlisthideminor":0,"watchlisthideown":0,"watchlisthidepatrolled":0,"watchmoves":0,"wllimit":250,"vector-simplesearch":1,"useeditwarning":1,"vector-collapsiblenav":1,"usebetatoolbar":1,"usebetatoolbar-cgd":1,"variant":"nl","language":"nl","searchNs0":true,"searchNs1":false,"searchNs2":false,"searchNs3":false,"searchNs4":false,"searchNs5":false,"searchNs6":false,"searchNs7":false,"searchNs8":false,"searchNs9":false,"searchNs10":false,"searchNs11":false,"searchNs12":false,"searchNs13":false,"searchNs14":false,"searchNs15":false,"searchNs100":false,"searchNs101":false,"gadget-Direct-link-to-Commons":1,"gadget-mijnKladblok":1});;},{},{});mw.loader.implement("user.tokens",function(){mw.user.tokens.set({"editToken":"+\\","watchToken":false});;},{},{}); /* cache key: nlwiki:resourceloader:filter:minify-js:7:1cbf4a6724c923f31c96cabcf788dd38 */ } if(window.mw){ mw.loader.load(["mediawiki.page.startup","mediawiki.legacy.wikibits","mediawiki.legacy.ajax"]); } wgOggPlayer.msg = {"ogg-play":"Afspelen","ogg-pause":"Pauzeren","ogg-stop":"Stoppen","ogg-no-player":"Uw systeem heeft geen van de ondersteunde mediaspelers.\nInstalleer \x3ca href=\"http://www.java.com/nl/download/manual.jsp\"\x3eJava\x3c/a\x3e.","ogg-player-videoElement":"Standaardondersteuning in browser","ogg-player-oggPlugin":"Browserplugin","ogg-player-cortado":"Cortado (Java)","ogg-player-vlc-mozilla":"VLC","ogg-player-vlc-activex":"VLC (ActiveX)","ogg-player-quicktime-mozilla":"QuickTime","ogg-player-quicktime-activex":"QuickTime (ActiveX)","ogg-player-totem":"Totem","ogg-player-kaffeine":"Kaffeine","ogg-player-kmplayer":"KMPlayer","ogg-player-mplayerplug-in":"mplayerplug-in","ogg-player-thumbnail":"Alleen stilstaand beeld","ogg-player-selected":"(geselecteerd)","ogg-use-player":"Gebruik speler:","ogg-more":"Meer…","ogg-download":"Bestand downloaden","ogg-desc-link":"Over dit bestand","ogg-dismiss":"Sluiten","ogg-player-soundthumb":"Geen mediaspeler","ogg-no-xiphqt":"Het lijkt erop dat u de component XiphQT voor QuickTime niet hebt.\nQuickTime kan Ogg-bestanden niet afspelen zonder deze component.\nDownload \x3ca href=\"http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:OggHandler/Client_download\"\x3eXiphQT\x3c/a\x3e of kies een andere speler."}; wgOggPlayer.cortadoUrl = "//upload.wikimedia.org/jars/cortado.jar"; wgOggPlayer.extPathUrl = "//bits.wikimedia.org/static-1.20wmf2/extensions/OggHandler"; .ogg-player-options { border: solid 1px #ccc; padding: 2pt; text-align: left; font-size: 10pt; } .center .ogg-player-options ul { margin: 0.3em 0px 0px 1.5em; } /* */ Agnosticisme Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Ga naar: navigatie, zoeken Deel van een serie artikelen over de Godsdienstfilosofie ..Het goddelijke

Standpunten: Agnosticisme · Antitheïsme · Atheïsme · Deïsme · Henotheïsme · Ietsisme · Kakotheïsme · Monolatrisme · Monotheïsme · Misotheïsme · Pandeïsme · Panentheïsme · Pantheïsme · Polytheïsme · Theïsme Filosofische concepties: Demiurg · Onbewogen Beweger · God (monotheïsme) Argumenten: Argumenten tegen het bestaan van God · Cirkelredenering van Descartes · Godsbewijs · God van de gaten · Russells theepot · Theodicee

..Religies

Relevante religies: Theïstische religies: Bahai · Christendom · Confucianisme · Germaanse mythologie · Griekse godsdienst · Jodendom · Hindoeïsme · Hurritische mythologie · Islam · Oud-Griekse godsdienst · Romeinse religie · Taoïsme · Zoroastrianisme Non-theïstische religies: Boeddhisme · Religieus humanisme Overzicht van alle religies

..Themata en concepten

Bijgeloof · Creatie · Creationisme · Eschatologie · Ethiek · God · Godsdienstvrijheid · Hiernamaals · Ideaal · Indifferentisme · Natuurtoestand · Oorsprong van het leven · Openbaring · Probleem van het lijden · Rede · Religie van de rede · Religieuze bijeenkomst · Staatsgodsdienst · Theocratie · Vergeving · Wonder · Zin van het leven · Zonde

..Stromingen

Apologetiek · Fenomenologie van de religie · Fideïsme · Joodse godsdienstfilosofie · Natuurlijke theologie · Neothomisme

..Godsdienstfilosofen

Augustinus · Anselmus · Aquino · Buber · Cohen · Descartes · Halevi · Hartshorne · Hubbeling · Kant · Kierkegaard · Lévinas · Nietzsche · Rosenzweig · Russell · Spinoza · Swinburne · Tillich · Wolterstorff

..Werken

Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft · Pensées · Tractatus theologico-politicus · Vrees en beven · De vrolijke wetenschap

Portaal   Filosofie

Beluister

Het agnosticisme is de filosofische leer dat kennis van religieuze ideeën over vermeende bovennatuurlijke verschijnselen onmogelijk is, omdat deze niet (met de wetenschappelijke methode) te bewijzen zijn. In de negentiende eeuw ontstond de term agnosticisme als noemer voor de overtuiging dat de kenbare werkelijkheid geen aanleiding geeft om het bestaan van God te veronderstellen.[1] Een aanhanger van het agnosticisme is een agnost of agnosticus, meervoud agnosten respectievelijk agnostici.

bewerken Etymologie

Het woord is afgeleid van het Griekse gnosis (kennis) met het voorvoegsel a- (niet, on-). Letterlijk is een agnost dus "iemand die geen kennis heeft", die zegt geen kennis te (kunnen) bezitten over de vraag of er een god is of niet.

Het ontstaan van het begrip "agnosticisme" is precies bekend: het werd voor het eerst gebruikt door de bioloog en voorvechter van het darwinistisch denken Thomas Henry Huxley (de grootvader van Aldous Huxley, de schrijver) op een bijeenkomst van de Metaphysical Society in 1869 te Londen. Later legde hij in detail uit wat hij bedoelde met de term, onder andere in het essay Agnosticism (1889); Huxley beschrijft zichzelf als iemand die een redelijke sterke overtuiging heeft dat de vraag of er een God is of niet "onoplosbaar" is, omdat het antwoord op die vraag volgens hem onkenbaar is.

bewerken Geschiedenis

Het huidige agnosticisme is dus in de 19e eeuw ontstaan. Beroemde agnosten naast Huxley waren Charles Darwin en Bertrand Russell. Russells pamflet Waarom ik geen christen ben (1927) is een klassieke tekst van het agnosticisme. Met Russels theepot (1952) verdedigde hij het standpunt dat religieuze stellingen falsifieerbaar moeten zijn.

De oudst bekende persoon die we een "agnost" zouden kunnen noemen was de Griekse presocraat Xenophanes (ca. 580 - ca. 485 v.Chr.). Hij schreef:

Homerus en Hesiodus hebben aan de goden alle dingen toegeschreven die schandelijk en onterend zijn voor de stervelingen: diefstal, overspel en leugen. De stervelingen menen dat de goden geboren zijn evenals zij, en kleren, een stem en gestalte hebben als zij. . . ja, als de ossen en paarden en leeuwen handen bezaten en kunstwerken konden scheppen, zoals de mensen, zouden de paarden de goden als paarden afbeelden, de ossen daarentegen als ossen. De Ethiopiërs maken hun goden zwart met stompe neuzen; de Thraciërs zeggen dat de hunne blauwe ogen en rood haar bezitten. In werkelijkheid hebben de mensen nooit iets zekers aangaande de goden geweten en zullen dat ook nooit weten. De goden hebben echt niet vanaf het begin alles aan de stervelingen geopenbaard, maar mettertijd vinden mensen zoekend het betere.[2]

Als een andere oude agnost wordt wel Protagoras (ca. 490 - ca. 420 v.Chr.) gezien, één van de sofisten. Hij achtte het onmogelijk om het bestaan van de goden te bewijzen. Een bekend citaat van Protagoras is: Van de goden weet ik niets: niet dat ze bestaan en evenmin dat ze niet bestaan.

bewerken Verschil met atheïsme

Anders dan agnosten stellen atheïsten dat er geen God is omdat daarvoor geen geldig bewijs bestaat (het zogenaamde "sterk atheïsme"). Een agnost stelt dat het niet mogelijk is om het bestaan van hogere machten aan te tonen, maar evenmin het niet-bestaan.

Tegelijkertijd kan een agnosticus vinden dat het bestaan van God, hoewel niet onmogelijk, zeer onwaarschijnlijk is; hij kan het zelfs zo onwaarschijnlijk vinden dat het niet de moeite waard is dit in de praktijk te overwegen. In dat geval is hij niet ver verwijderd van atheïsme.[3]

Het is belangrijk op te merken dat de positie van een agnost een is met betrekking tot de kennis die we (al dan niet) kunnen bereiken over God. Dat is dus geen antwoord met betrekking tot wat een agnost gelooft. Een agnost kan bijvoorbeeld beweren dat een God per definitie niet waarneembaar is door mensen, en voor deze reden kan hij zonder geloof in God zijn; in dit geval overlapt hij dus met de zogenaamde zwakkere stromingen van atheïsme (die simpelweg zeggen "ik heb geen geloof in een God", een nuance met het sterkere "er is geen God"). Anderzijds kan hij —ondanks van mening zijnde dat God onwaarneembaar is— er toch in geloven; in dit geval is hij een "agnostische theïst". Een voorbeeld van een agnostische atheïst is Robert Flint, een voorbeeld van een agnostische theïst is Søren Kierkegaard.

Een andere vorm van het agnosticisme is het apatheïsme (een samentrekking van apathisch en theïsme): apatheïsten stellen zich de vraag over het bestaan der goden niet.

Soms maakt men nog een onderscheid tussen zwakke en sterke agnosten. Een zwakke agnost beweert niet te weten of God bestaat en een sterke agnost beweert dat het onmogelijk is te weten of God bestaat.

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Joris van Eijnatten & Fred van Lieburg, Nederlandse Religiegeschiedenis (Hilversum 2006) 276. Uitgeverij Verloren.

↑ Xenophanes van Colophon: Tegen de Fabels van Weleer

↑ (en) What is an Agnostic?, Bertrand Russell, 1953