wiki over Evangelie volgens Marcus
bron : Wikipedia, de vrije Encyclopedie
Het Evangelie volgens Marcus (vaak kortweg Marcus genoemd) is het tweede evangelie in het Nieuwe Testament. Het is een van de drie synoptische evangeliën. Het bevat 16 hoofdstukken en is daarmee het kortste van de vier evangeliën. Het evangelie werd geschreven in het Koinè-Grieks.
Inhoud- 1 Auteur
- 2 Doelgroep
- 3 Tekst
- 4 Datering
- 5 Relatie met andere synoptische evangeliën
- 6 Kenmerken van het evangelie
- 7 Einde
- 8 Kritiek
- 9 Indeling
- 10 Zie ook
- 11 Externe link
De tekst van het evangelie bevat geen naam van de auteur. Papias (2de eeuw n.C.) schreef het werk toe aan Marcus. De auteur werd lange tijd vereenzelvigd met de figuur van Johannes Marcus die in de Handelingen der Apostelen en in de brief van Paulus aan Filemon, de brief aan de Kolossenzen en de eerste Petrusbrief, vermeld wordt. Volgens de traditie was hij eerst gezel van Paulus geweest en later tolk van Petrus. Deze traditie gaat terug op Papias (Frag 2,15) die het had van Johannes de Oudste. De overleveringen van de anti-Marcionitische proloog van Marcus en van Irenaeus (Tegen de ketterijen, 3.1.1) bevestigen deze traditie, maar zijn mogelijk niet onafhankelijk.
Kritische exegeten verwerpen deze traditionele identificatie en houden het eerder bij een anonieme christen. In elk geval was de auteur van het Marcusevangelie zelf geen ooggetuige van de feiten, maar baseerde hij zich op overlevering. De hoeksteen van zijn evangelie vormde de traditie (of reeds een geschreven bron) over het lijden van Jezus, waaraan Marcus andere gegevens uit de Jezustraditie toevoegde. Aan het geheel gaf hij een sterke literair-theologische structuur mee.
Sinds de tijd van Clemens van Alexandrië hebben theologen aangenomen dat het in Rome geschreven is, hoewel ook Antiochië als mogelijke plaats wordt genoemd. Het Evangelie veronderstelt Alexander en Rufus, de zonen van Simon van Cyrene die Christus’ kruis droeg, bekend (Mc. 15:21). In de gemeente te Rome was een Rufus aanwezig (Romeinen 16:13) en als dat dezelfde is, is er een extra argument voor Rome als plaats van herkomst. Als Simon dezelfde is als in Handelingen 13:1 pleit dit voor Antiochië.[1]
bewerken DoelgroepJoodse namen en Aramese uitdrukkingen[2] en Joodse gebruiken[3] worden in dit evangelie altijd zorgvuldig verklaard, wat op een (voornamelijk) niet-Joodse doelgroep wijst. Ook bevat dit evangelie minder verwijzingen naar en citaten uit het Oude Testament dan bijvoorbeeld het evangelie van Matteüs. Deze referenties zouden voor Joden juist van belang zijn geweest.
Het gebruik van een aantal Latijnse woorden (dat niet in de andere evangeliën voorkomt[4]) wijst op een doelgroep en/of omgeving van de schrijver met sterk Romeinse trekken. Dit stemt overeen met verklaringen van oude kerkvaders, dat Marcus zijn evangelie in Rome voor de christenen uit de heidenen schreef. Ook worden plaatsen als Antiochië in Syrië of Egypte geopperd.
bewerken TekstDe oudste getuige van de tekst is Papyrus 45 (derde eeuw). Andere belangrijke handschriften zijn Papyrus 84, Papyrus 88 en de grote Codices. Het belangrijkste tekstkritische probleem is hoofdstuk 16 vanaf vers 8, het slot (zie hieronder).
bewerken DateringHet Marcusevangelie wordt door vrijwel alle Bijbelwetenschappers gedateerd tussen 66 en 73. Deze tijdsvork heeft te maken met de Joodse Oorlog, waarvan Marcus weet lijkt te hebben. Zijn weergave van de voorspellingen door Jezus over de eindtijd in hoofdstuk 13, waarin Marcus de vernietiging van de Tweede Tempel en de onrust daaromheen becommentarieert, is voor veel exegeten een argument dat het evangelie vlak voor, in of kort na 70 is opgesteld.
Voor aanhangers van de tweebronnentheorie speelt de datering van Matteüs en Lucas een rol in hun datering van Marcus, aangezien deze theorie stelt dat zij zich allebei, onafhankelijk van elkaar, hebben gebaseerd op Marcus. Marcus moet dan dus de oudste van de drie zijn.
De lijdensgeschiedenis en de begrafenis zijn mogelijk een traditie van nog oudere datum. Een aanwijzing hiervoor is dat de naam van de hogepriester in tegenstelling tot de andere evangeliën nergens genoemd wordt, wat erop wijst dat deze traditie nog tijdens de ambtsperiode (18–37) van Kajafas werd opgesteld.
bewerken Relatie met andere synoptische evangeliënVan de 662 verzen in het evangelie heeft Marcus er 406 gemeen met zowel het Evangelie volgens Matteüs als het Evangelie volgens Lucas, en nog eens 145 met Matteüs alleen, en 60 met Lucas alleen; slechts 51 verzen komen dus alleen in Marcus voor. De relatie tussen de synoptische evangeliën (Marcus, Matteüs en Lucas) wordt het synoptische vraagstuk genoemd. Veel exegeten nemen aan dat het Marcus-evangelie het oudste van de drie evangeliën is. Aanhangers van de tweebronnenhypothese nemen aan dat zowel Matteüs als Lucas onafhankelijk van elkaar de beschikking hebben gehad over Marcus en dit als een van de bronnen hebben gebruikt.
bewerken Kenmerken van het evangelieIn navolging van Papias’ beschrijving is het evangelie lang beschouwd als een snelle opeenvolging van afzonderlijke scènes. Men zag deze scènes echter als weinig samenhangend, de auteur zou weinig moeite hebben gedaan de gebeurtenissen chronologisch of in ander verband weer te geven. Merk op dat chronologie in de toenmalige geschiedschrijving van ondergeschikt belang was. De door deze verteltechniek ontstane beeldende kracht wordt als kenmerkend voor dit evangelie beschouwd. Redactionele kritiek sinds de jaren ’50 van de 20e eeuw heeft echter aan het licht gebracht dat het evangelie wel degelijk een gedetailleerde interne structuur bezit. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting in de drievoudig herhaalde lijdensaankondigingen.
In Marcus probeert Jezus zijn identiteit als Messias voor het algemene publiek te verbergen.[12] Dit wordt ook wel het ‘Messiaans geheim’ genoemd en is een onderscheidend kenmerk van Marcus ten opzichte van de andere evangeliën.
bewerken EindeDe laatste twaalf verzen van het laatste hoofdstuk (16:9-20), die de verschijningen van de opgestane Jezus beschrijven, komen niet voor in de oudste manuscripten. Jongere manuscripten hebben wel een slot, maar hier zijn een lange en een korte versie van, en sommige handschriften hebben zelfs beide versies. Voor beide afsluitingen is er slechts bewijs in de jongere handschriften. Het zijn latere toevoegingen die ontstaan zijn uit onvrede met het abrupte slot van Marcus. Dit blijkt bovendien uit inhoudelijke en stilistische verschillen met de rest van het evangelie. De vraag is of Marcus oorspronkelijk afsloot bij 16:1-8 (passage over het lege graf) of dat het originele slot van het evangelie verloren is gegaan.[13]
Het feit dat er vermoedelijk in het oorspronkelijke evangelie van Marcus niets wordt geschreven over verschijningen van Jezus na zijn opstanding, is voor kritische Bijbelwetenschappers een indicatie dat er een zekere evolutie was in de voorstelling van de opstanding van Jezus. Uitgewerkte verschijningsverhalen, zoals die in de latere evangeliën te vinden zijn, zouden geen deel hebben uitgemaakt van de vroegste tradities (wel verschijningsberichten, zie 1 Kor. 15). Sommige Bijbelwetenschappers menen dat dit ook opgaat voor het verhaal over het lege graf, dat Paulus immers nergens expliciet noemt.
Dean Burgon publiceerde in 1871 een studie over de echtheid van het slot van Marcus 16.[14] Moderne Bijbelwetenschappers verwerpen deze studie als pseudowetenschap. Toch is er nog steeds een aantal conservatieve christelijke theologen dat de echtheid van Marcus 16 argumenteert.[15]
Zie voor deze en andere uitleg Marcus 16.
bewerken KritiekDe beschrijving in dit evangelie hoe het Sanhedrin (de toenmalig gevestigde autoriteit van de Judaische religie) samenspande om Jezus te doden, is ge-/misbruikt om antisemitisme te promoten. Interessant genoeg is net dit deel van het evangelie (het proces van Jezus voor het Sanhedrin, en Pilatus' toegeving tegenover de Joden) een van de passages die het meest onder twijfel staan. Men wijst er namelijk op dat de beschrijving van Pilatus door Marcus niet lijkt overeen te komen met wat we weten over Pilatus uit andere bronnen (zoals Flavius Josephus), en dat dit deel door christenen is opgesmukt om hen te distantiëren van het Joodse gezag. Tijdens en na de grote Joodse Oorlog zou het voor Christenen in Romeinse gebieden namelijk niet interessant zijn om als Joods aanzien te worden.
bewerken Indeling- Locatie: de eerste 10 hoofdstukken spelen in Galilea en Perea, de laatste zes in Judea en Jeruzalem.
- Tijd: Hoofdstuk 1-8:27 en 8:26-10 omvatten een onbepaalde tijd (ongeveer een jaar?), hoofdstuk 11-16 ruim een week.
- Marcus in de Nieuwe Bijbelvertaling.
Dit artikel is afkomstig uit Wikipedia (credits) en is zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License. (copy).
Afbeelding licentie informatie is toegankelijk door op de afbeelding te klikken.
