wiki over Mandarijn (taal)

Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/inhuw/domains/internethuwelijk.nl/public_html/include/wiki.php on line 140 Mandarijn (taal) - Wikipedia a:lang(ar),a:lang(ckb),a:lang(fa),a:lang(kk-arab),a:lang(mzn),a:lang(ps),a:lang(ur){text-decoration:none} /* cache key: nlwiki:resourceloader:filter:minify-css:7:d5a1bf6cbd05fc6cc2705e47f52062dc */ if(window.mw){ mw.config.set({"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":false,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"Mandarijn_(taal)","wgTitle":"Mandarijn (taal)","wgCurRevisionId":30005440,"wgArticleId":33581,"wgIsArticle":true,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["Natuurlijke taal","Mandarijn (taal)","Taal in China"],"wgBreakFrames":false,"wgPageContentLanguage":"nl","wgSeparatorTransformTable":[", .",". ,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgRelevantPageName":"Mandarijn_(taal)","wgRestrictionEdit":[],"wgRestrictionMove":[],"wgSearchNamespaces":[0],"wgVectorEnabledModules":{"collapsiblenav":true,"collapsibletabs":true,"editwarning":true,"expandablesearch":false,"footercleanup":false,"sectioneditlinks":false,"simplesearch":true,"experiments":true},"wgWikiEditorEnabledModules":{"toolbar":true,"dialogs":true,"hidesig":true,"templateEditor":false,"templates":false,"preview":false,"previewDialog":false,"publish":false,"toc":false},"mbEmailEnabled":true,"mbUserEmail":false,"mbIsEmailConfirmationPending":false,"wgCategoryTreePageCategoryOptions":"{\"mode\":0,\"hideprefix\":20,\"showcount\":true,\"namespaces\":false}","Geo":{"city":"","country":""},"wgNoticeProject":"wikipedia"}); }if(window.mw){ mw.loader.implement("user.options",function(){mw.user.options.set({"ccmeonemails":0,"cols":80,"date":"default","diffonly":0,"disablemail":0,"disablesuggest":0,"editfont":"default","editondblclick":0,"editsection":1,"editsectiononrightclick":0,"enotifminoredits":0,"enotifrevealaddr":0,"enotifusertalkpages":1,"enotifwatchlistpages":0,"extendwatchlist":0,"externaldiff":0,"externaleditor":0,"fancysig":0,"forceeditsummary":0,"gender":"unknown","hideminor":0,"hidepatrolled":0,"imagesize":2,"justify":0,"math":0,"minordefault":0,"newpageshidepatrolled":0,"nocache":0,"noconvertlink":0,"norollbackdiff":0,"numberheadings":0,"previewonfirst":0,"previewontop":1,"quickbar":5,"rcdays":7,"rclimit":50,"rememberpassword":0,"rows":25,"searchlimit":20,"showhiddencats":false,"showjumplinks":1,"shownumberswatching":1,"showtoc":1,"showtoolbar":1,"skin":"vector","stubthreshold":0,"thumbsize":4,"underline":2,"uselivepreview":0,"usenewrc":0,"watchcreations":1,"watchdefault":0,"watchdeletion":0,"watchlistdays":3 ,"watchlisthideanons":0,"watchlisthidebots":0,"watchlisthideliu":0,"watchlisthideminor":0,"watchlisthideown":0,"watchlisthidepatrolled":0,"watchmoves":0,"wllimit":250,"vector-simplesearch":1,"useeditwarning":1,"vector-collapsiblenav":1,"usebetatoolbar":1,"usebetatoolbar-cgd":1,"variant":"nl","language":"nl","searchNs0":true,"searchNs1":false,"searchNs2":false,"searchNs3":false,"searchNs4":false,"searchNs5":false,"searchNs6":false,"searchNs7":false,"searchNs8":false,"searchNs9":false,"searchNs10":false,"searchNs11":false,"searchNs12":false,"searchNs13":false,"searchNs14":false,"searchNs15":false,"searchNs100":false,"searchNs101":false,"gadget-Direct-link-to-Commons":1,"gadget-mijnKladblok":1});;},{},{});mw.loader.implement("user.tokens",function(){mw.user.tokens.set({"editToken":"+\\","watchToken":false});;},{},{}); /* cache key: nlwiki:resourceloader:filter:minify-js:7:1cbf4a6724c923f31c96cabcf788dd38 */ } if(window.mw){ mw.loader.load(["mediawiki.page.startup","mediawiki.legacy.wikibits","mediawiki.legacy.ajax"]); } /* */ Mandarijn (taal) Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Ga naar: navigatie, zoeken Mandarijn (taal) Naam (taalvarianten) Traditioneel 官話 Vereenvoudigd 官话 Hanyu pinyin Guānhuà Jyutping (Standaardkantonees) gun1 waa2 Standaardkantonees Kóen Wáa Yale (Standaardkantonees) gun1 wa2

Mandarijn, in de volksmond Chinees genaamd, is de verzamelnaam van alle Mandarijnse taalvariëteiten. Kijkend naar het aantal moedertaalsprekers (850 miljoen mensen) is het de meest gesproken taal van de wereld. Het meest gesproken Mandarijnse dialect is het Standaardmandarijn, dat ook op scholen onderwezen wordt.

Vaak wordt het Mandarijn ook gewoon Chinees genoemd. Toch bestaat er geen taal als 'het Chinees', daar het Chinees een verzamelnaam is voor 14 talen. Deze talen, vaak (eigenlijk foutief) "dialecten" genoemd, kunnen net zoveel van elkaar verschillen als het Nederlands van het Deens.

Het Mandarijn wordt in de noordelijke helft van China gesproken, met als centrum Peking. In het zuiden zijn andere talen als Kantonees van groter belang. Op Taiwan wordt traditioneel geen Mandarijn gesproken, maar het Standaardmandarijn is er nu toch de officiële taal en wordt er met name gebruikt door immigranten vanaf het vasteland.

Mandarijn wordt geschreven met Chinese karakters (Hanzi), maar kan ook met het Latijnse alfabet worden geschreven. Hiervoor bestaan verschillende transcriptie-systemen. Tegenwoordig wordt meestal Hanyu pinyin gebruikt, de standaard-transcriptie van de Chinese overheid op het vasteland. Op Taiwan wordt vaak nog van andere transcriptie-systemen gebruikgemaakt.

• Sino-Tibetaanse talen
  • Chinese talen
    • Mandarijn

Mandarijn (官话 of Guānhuà) Gesproken in Volksrepubliek China, Taiwan, Singapore, en andere landen Sprekers ongeveer 885 miljoen Rang 1 Taalfamilie

Sino-Tibetaans

• Chinese talen
  • Mandarijn

Alfabet Hanzi Officiële status Officieel in

 China  Taiwan  Singapore  Verenigde Naties

Taalcodes ISO 639-1 zh ISO 639-2 chi/zho SIL cmn Portaal    Taal Inhoud

• 1 Grammatica
• 2 Verschillen tussen Mandarijn en standaard-Chinees
• 3 Verschillen tussen Mandarijn en Kantonees
  • 3.1 Tonen
  • 3.2 Klanken
• 4 Lettergrepen
• 5 Verschillen tussen Mandarijn-dialecten
  • 5.1 Subgroepen
• 6 Externe links

bewerken Grammatica

De Chinese talen kenmerken zich allemaal door een zuiver isolerende grammatica. Dat betekent dat ook het Mandarijn geen verbuigingen kent, geen vervoegingen, geen werkwoordstijden, geen grammaticaal geslacht, enzovoort. Wel belangrijk zijn de vaste woordvolgorde, partikelgrammatica en het gebruik van maatwoorden.

bewerken Verschillen tussen Mandarijn en standaard-Chinees

De Mandarijn-dialecten verschillen vaak sterk van de standaardtaal. De dialecten die daar het dichtst bij liggen zijn die van dongbei, het Noordoost-Mandarijn, en het dialect van Peking, het Pekinees. Hoewel vaak gezegd wordt dat het Standaard-mandarijn gebaseerd is op het Pekinese dialect, wijkt het hier wel degelijk van af. Het dialect van Harbin komt veel meer overeen met de standaardtaal dan dat van Peking.

bewerken Verschillen tussen Mandarijn en Kantonees bewerken Tonen

Het Mandarijn heeft 4 verschillende (contour)tonen en 1 neutrale toon. De toon waarop het woord uitgesproken wordt bepaalt mede de betekenis. In de dialecten kunnen woorden soms een andere toon hebben dan in het Standaardmandarijn. Verder kan de precieze realisatie van een toon van streek tot streek verschillen.

Het Mandarijn heeft minder tonen dan het Kantonees en de meeste andere Chinese talen. Het Kantonees heeft negen tonen. Het Wu-dialect van Suzhou heeft er zeven. Het klassieke Mandarijn heeft waarschijnlijk meer tonen gehad: minstens 5, en de neutrale toon. De vijfde toon, de "sliktoon" die in sommige dialecten nog voorkomt, is in het moderne Mandarijn verdwenen.

bewerken Klanken

Behalve minder tonen kent het Mandarijn ook beduidend minder klank-mogelijkheden dan de zuidelijke dialecten. Woorden kunnen in het Mandarijn alleen eindigen op -n, -ng of een klinker. Zuidelijke dialecten hebben ook nog de mogelijkheid woorden te laten eindigen op -m, -k of een andere klank.

bewerken Lettergrepen

Een en ander leidt er toe dat het Mandarijn relatief weinig lettergrepen heeft, zelfs als men de mogelijkheden van onderscheid in toon meeweegt. Het gevolg is dat de Mandarijn-dialecten veel homoniemen hebben. Meer dan in andere dialecten wordt in het Mandarijn dan ook van samenstellingen gebruikgemaakt om iets uit te drukken. Daarmee komt men in feite dichter bij een systeem van meerlettergrepige woorden, wat eigenlijk onnatuurlijk is voor een Chinese taal. Mandarijn-chinezen zijn meer dan Kantonezen aangewezen op de context waarin ze woorden horen. In het schrift zijn deze problemen er niet. Elke woordbetekenis wordt daarin uitgedrukt met een eigen karakter.

bewerken Verschillen tussen Mandarijn-dialecten Subgroepen in het Mandarijn : 东北 = Noordoost-Mandarijn (lichtblauw) 北京 = Peking-Mandarijn (blauwgroen) 冀鲁 = Jilu-Mandarijn (rose) 胶辽 = Jiaoliao-Mandarijn (lichtgroen) 中原 = Zhongyuan-Mandarijn (mosterdgeel) 兰银 = Lanyin-Mandarijn (geel) 江准 = Jianghuai-Mandarijn (felblauw) 西南 = Zuidwest-Mandarijn (donkerblauw)

Regionale verschillen in de uitspraak van het Mandarijn beperken zich niet tot de tonen. Men kan de accenten in het Mandarijn van Han-Chinezen opdelen in twee grote groepen: het Noordelijk-Han-Chinees accent 北方音 en het Zuidelijk-Han-Chinees accent 南方音. Zo zijn er binnen het Mandarijn dialecten die meer slotklanken kunnen hebben dan de genoemde -n, -ng of klinkers.

Bekend voorbeeld van zo'n extra slotklinker is de retroflex -r (IPA: [ɻ]), die ook in het Standaardmandarijn gebruikt wordt. De -r klinkt als de (mid-westelijke) Amerikaanse -r en is een typisch kenmerk van het dialect van Peking. Hoewel de juiste uitspraak zeer wordt gewaardeerd kunnen de meeste putonghua-sprekers die niet afkomstig zijn uit Peking de -r niet uitspreken.

Met name zuiderlingen hebben moeite met de retroflexen [ʈʂ] (pinyin: "zh"), [ʈʂʰ] (pinyin: "ch") en [ʂ] (pinyin: "sh") van het Standaardmandarijn. Zij spreken die klanken uit als dentalen, de "zh" wordt gerealiserd als "z" (IPA: [ts]), de "ch" als "c" (IPA: [tsʰ]) en de "sh" als "s" (IPA: [s]). Dit leidt tot verwarring als een zuiderling Standaardmandarijn spreekt. "Zhǎo" (找, "zoeken") wordt uitgesproken als "zǎo" (早, "vroeg"), "shì" (事, "zaak", "kwestie") als "sì" (四, "vier") en "chūn" (萅, "bron") als "cūn" (村, "dorp").

Grammaticale verschillen tussen verschillende dialecten zijn er eigenlijk niet. Wel kan er variatie bestaan in vaste uitdrukkingswijzen, maar dergelijke verschillen worden niet als grammaticaal beschouwd.

De grote dialectverschillen van het Mandarijn worden kleiner door de opkomst van de standaardtaal, maar zijn ook vandaag de dag nog belangrijk. De dialecten worden in verschillende groepen onderverdeeld:

bewerken Subgroepen

• Noordoost-Mandarijn 东北官话
• Peking-Mandarijn 北京官话
  • Peking
    • Standaardmandarijn
• Jilu-Mandarijn 冀鲁官话
• Jiaoliao-Mandarijn 胶辽官话
• Zhongyuan-Mandarijn 中原官话
• Lanyin-Mandarijn 兰银官话
• Zuidwest-Mandarijn 西南官话
  • Sichuan
• Jianghuai-Mandarijn 江淮官话

bewerken Externe links

• QingWen.nl gratis online cursus Mandarijn
• Nǐ hǎo - Welkom bij de online cursus Chinees voor beginners van Teleac!
• Inleiding in het Mandarijn
• Boekbesprekingen met nuttige aanvullende info

WikiWoordenboek Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Cursus Mandarijn (in opbouw). Chinese cultuur Leven: geboorte · huwelijk · begrafenis Chinese Feestdagen: Chinees nieuwjaar · Lantaarnfeest · Qingmingfestival · Drakenbootfeest · Qixifeest · Geestenfeest · Midherfstfestival · Chongyangfestival · Winterfeest Chinese talen: Mandarijn · Wu · Hakka · Min · Kantonees · Xiang · Gan · Jin · Hui · Pinghua Religies: traditionele Chinese godsdienst · confucianisme/voorouderverering · Chinees boeddhisme · taoïsme Vrije tijd en gezondheid: Chinese keuken · Chinese opera · Chinees schaken · Chinees dammen · Weiqi · Majiang · Paijiu · Grote Twee (kaartspel) · Jianzi · Gongfu · Wushu · Tai chi · traditionele Chinese geneeskunde · acupunctuur