wiki over Nieuwe Bijbelvertaling
bron : Wikipedia, de vrije Encyclopedie
De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) is een oecumenische Bijbelvertaling in het Nederlands uit 2004. Deze is naast de Statenvertaling en de NBG 1951 een van de officiële Bijbelvertalingen van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).
Inhoud- 1 Voorbereiding
- 2 Edities
- 3 Vertaling
- 4 Kritiek
- 5 Acceptatie in de kerken
- 6 Studiebijbels
- 7 Externe links
- 8 Bronnen, noten en/of referenties
Hieraan is sinds 1993 gewerkt door het Nederlands Bijbelgenootschap, de Katholieke Bijbelstichting, het Vlaams Bijbelgenootschap en de Vlaamse Bijbelstichting. Het is een geheel nieuwe vertaling van de Bijbel vanuit de grondtalen. Men heeft geprobeerd enerzijds trouw te zijn aan de oorspronkelijke tekst, anderzijds alleen in het Nederlands gebruikelijke woorden en zinsconstructies te gebruiken ('brontekstgetrouwheid' en 'doeltaalgerichtheid'). Aan deze vertaling werd gewerkt door een heel team van theologen, neerlandici, classici en hebraïci.
In 1998 verscheen een selectie van Bijbelboeken in deze vertaling onder de naam "Werk in uitvoering". Dit veroorzaakte veel discussie. In 2000 verscheen deel 2 met de Bijbelboeken Genesis, Zacharia, Tobit, Marcus, 1 Korintiërs en Openbaring. In december 2003 verscheen "Werk in uitvoering 3" waarin de teksten van Ruth, Amos, de Wijsheid van Jezus Sirach en Lucas zijn opgenomen. In de boeken Werk in uitvoering wordt bovendien uitvoerig ingegaan op vertaalkeuzes die men bij de besproken boeken heeft gemaakt. --Koosg (overleg) 30 mrt 2012 16:16 (CEST)
bewerken EditiesOp woensdag 27 oktober 2004 werd de Nieuwe Bijbelvertaling officieel gepresenteerd in De Doelen in Rotterdam (waarbij koningin Beatrix vers 1 tot en met vers 10 van Genesis 1 voorlas). Op 29 oktober 2004 werd de NBV in Antwerpen gepresenteerd.
Sinds 27 oktober 2004 is de Nieuwe Bijbelvertaling in verschillende edities verkrijgbaar. Verschillende boekhandels in Nederland hielden speciale openingstijden. De eerste en tweede druk waren binnen een week uitverkocht.
De verschillende edities die beschikbaar kwamen waren een standaardeditie met en zonder deuterocanonieke boeken, een huisbijbel, een katholieke editie met de deutorocanonieke boeken in de volgorde van de katholieke canon, een kerkbijbel, een literaire editie (zonder versnummers), een kanselbijbel, een paralleleditie (links Statenvertaling, rechts NBV), een cd-romuitvoering en een downloadbare editie. Sinds 17 juni 2006 is de Jongerenbijbel verkrijgbaar, en sinds oktober 2008 de Studiebijbel.
De eenvoudigste editie toont op de omslag de beginwoorden van Genesis (in het Hebreeuws: Beresjit bara Elohim) en Johannes (in het Grieks: En archè èn ho Logos). Beide boeken beginnen met dezelfde woorden: In het begin.
bewerken Vertaling Het begin van Genesis 1 in de NBV bewerken BrontekstDe brontekst van de NBV is afkomstig uit drie uitgaven van de Deutsche Bibelgesellschaft
- Voor het Oude Testament is een vertaling gemaakt van de Biblia Hebraica Stuttgartensia, 4e uitgave, de Masoretische tekst van het handschrift Codex L uit 1008. Waar de tekst onbegrijpelijk is, wordt gebruik gemaakt van de Septuagint en de Dode-Zeerollen.
- Voor de Deuterocanonieke boeken is een vertaling gemaakt van de Septuaginta, geredigeerd door Alfred Ralffs.[1]
- Voor het Nieuwe Testament is het Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland 27 e editie, 1998. Dit is een tekstkritische editie, gebaseerd op honderden Griekse en tientallen Latijnse teksten.[2]. Wanneer recente tekstvondsten consequenties hebben voor de betekenis, worden die bij de vertaling betrokken.
De vertaling werd uitgevoerd door een team van vertalers, waarbij elk Bijbelboek door een vertaalkoppel werd vertaald: een brontaalkenner en een neerlandicus/neerlandica of - als er sprake is van een poëtische tekst - dichter. Zo werd ernaar gestreefd de vertaling goed te laten aansluiten bij hedendaags Nederlands. De vertaling werd gecontroleerd door supervisoren uit verschillende kerken en door een Vlaams lezerspanel dat ervoor zorgde dat de vertaling geen constructies bevatte die alleen gebruikt worden door Nederlanders (zogenaamde hollandismen).
bewerken UitgangspuntDe vertaalprincipes van de NBV zijn brontekstgetrouw en doeltaalgericht. Brontekstgetrouw spreekt vanzelf. De tekst moet in het Nederlands weergeven wat ze in de grondtaal zegt. Dat wil niet zeggen dat de tekst woord voor woord letterlijk vertaald word. Daarmee kan het resultaat juist verder van de betekenis af komen te staan. Brontekstgetrouw houdt ook meer in, dat getracht wordt in de zelfde stijl als de oorspronkelijke Bijbeltekst te schrijven: als de tekst in het Hebreeuws of Grieks poëtisch, hoogdravend of juist simpel van taal is, dient de vertaling dat ook te zijn. Met doeltaalgericht wordt bedoeld, dat men goed Nederlands schrijft, en Hebreeuwse, Aramese of Griekse zinsconstructies of spreekwoorden door een Nederlands gezegde met de zelfde betekenis vervangt. De lezer moet geen hinder hebben van eigenschappen van de oorspronkelijke talen.
bewerken VoetnotenWaar bijvoorbeeld de NBG51 een tekst tussen vierkante haken zette omdat die waarschijnlijk niet in de oorspronkelijke tekst stond, vermeldt de NBV hem in een voetnoot. Zo ook het Comma Johanneum, al bestaat van deze glosse alleen een Latijns origineel. Anders dan in veel oudere vertalingen, staat er geen verwijzing naar de paralleltekst tussen de paragrafen, Wel is een verwijzing naar parallelle gedeelten achterin opgenomen. Daar vindt de lezer ook een verklarende woordenlijst.
bewerken NamenDe namen van personen worden geschreven zoals de Bijbelgenootschappen in 1988 overeengekomen zijn.[3] Daarbij kwam men tot de conclusie dat deze afspraken nog eens geëvalueerd moeten worden.[4]
bewerken KritiekEr kwam kritiek op de nieuwe vertaling toen bleek dat termen als "kribbe" en "zondebok" vervangen werden door "voederbak" en "bok"[5]. Omdat in de originele teksten nergens sprake was van een café of herberg verdween die, er staat nu "er was voor hen nergens plaats".[6] Het Bijbelgenootschap heeft het woord "voederbak" gebruikt in de naam van een website met informatie over vertaalaspecten van de Nieuwe Bijbelvertaling.[7] Zoals dat ook het geval was met de NBG51, zijn er mensen die in de NBV nauwelijks de hun vertrouwde Bijbel meer herkennen en dit uiten in niet mis te verstane bewoordingen,[8] Het woord dat gekozen is voor melaatsheid (Hebreeuws: tsara'aat; Grieks lepra) huidvraat, deed ook aanvankelijk vraagtekens ontstaan.[9]
bewerken Verband tussen Oude en Nieuwe TestamentDe NBV vertaalt het Oude Testament zoals het er ligt, dus niet vanuit de optiek van het Nieuwe. Voor de gelegenheden waar het Oude Testament geciteerd wordt in het Nieuwe geldt dat die om meerdere redenen soms moeilijk herkenbaar kunnen zijn: het citaat komt uit de Septuagint en die wijkt af van de Masoretische tekst of het citaat is door de Nieuw-Testamentische schrijver aangepast aan zijn bedoeling ermee. De regel van de NBV is dat de context waarin geciteerd wordt, boven de oorspronkelijke context van het citaat gaat.[10]. Volgens critici zijn veel citaten onherkenbaar geworden.
bewerken Te vrijOok wordt er bezwaar tegen gemaakt dat de gebruikte vertaalmethode (aangepaste Dynamic Equivalence; dat wil zeggen begrip voor begrip, niet perse woord voor woord) niet wetenschappelijk wordt verantwoord en dat bij herhaling een 'Handboek', waarin de vertaalregels zijn vastgelegd, als bron wordt geciteerd, terwijl de tekst daarvan door het Nederlands Bijbelgenootschap niet wordt vrijgegeven.
bewerken Minder concordantDe Nieuwe Bijbelvertaling is minder vaak concordant[11] dan de oudere vertalingen. Concordant vertalen betekent dat men het zelfde woord in de grondtekst steeds met het zelfde Nederlandse woord vertaalt. Het uitgangspunt is dat elk woord meer betekenissen heeft; en dat het maar weinig voorkomt dat twee woorden precies hetzelfde betekenen in twee talen. Voorbeelden zijn bijvoorbeeld wet of vlees in de Romeinenbrief. Door per tekst te kijken welke betekenis de woorden hebben, geeft het Nederlands de betekenis zo precies mogelijk weer. Nadeel is echter dat theologische begripprn vlees of wet minder zichtbaar worden, en ook is niet langer zichtbaar hoe Paulus met deze woorden speelt.
bewerken JHWHDe onuitspreekbare Naam van God[12] is ondanks veel reacties uiteindelijk gewoontegetrouw weergegeven met HEER, zoals ook in de Septuagint gebeurde (Kyrios) en in oudere Bijbels (HERE oF HEERE). Voorgesteld zijn onder meer De Eeuwige, de Aanwezige, de Levende, De Enige, De Betrokkene, JHWH, . De Studiebijbel 2008 geeft JHWH. De kritiek hierop is:
In de visie van de NBV zijn veel vertalingen cultureel bepaald, waardoor vrouwen onzichtbaar blijven. De NBV wil nadrukkelijk vrouwen niet buiten sluiten; Voorbeelden zijn:
- Waar mannen en vrouwen samen aangesproken worden, gebruikt het Grieks het mannelijk meervoud. In de brieven van Paulus richt hij zich vaak tot adelfoi; letterlijk broeders, in de NBV wordt dat vertaald met Broeders en zusters.[14]
- In Handelingen 1:16 wordt zelfs andres adelfoi (mannen broeders) vertaald met broeders en zusters; ook dit is correct, zie vers 14, een Nederlander zou een gemengd gezelschap nooit aanspreken met mannen broeders.
- De NBG51 heeft de vrouwennaam Junia in Romeinen 16:7 vermaakt tot een (niet bestaande) mannennaam Junias. In de NBV mag Junia met haar eigen naam onder de apostelen in aanzien zijn.
- In Efeziërs 5:22 laat de NBG51 midden in een zin een nieuwe paragraaf beginnen. DE NBV heeft de twee zinsdelen ("wees elkander onderdanig,(...) de vrouwen aan de mannen") weer bij elkaar gezet, zodat zichtbaar wordt dat de opstelling van vrouwen naar hun man een verbijzondering is van de gewenste instelling van een christen in het algemeen.
Oud Grieks, Aramees en Hebreeuws maken geen verschil tussen hoofd- en kleine letters. De hoofdletters die in de NBV toegepast zijn, zijn volgen de regels van het Nederlands. Sedert de 18e eeuw is men steeds meer hoofdletters gaan gebruiken om eerbied te tonen, de eerbiedskapitalen. De NBV gebruikt hoofdletters summier. Er worden geen hoofdletters gebruikt voor voornaamwoorden (hij, zijn, zich), ook niet als ze op God betrekking hebben. Ook worden geen hoofdletters gebruikt voor woorden uit de godsdienst, zoals tempel, ark enzovoorts.[15] Dit wordt door sommigen oneerbiedig gevonden.
bewerken Acceptatie in de kerken bewerken Gebruik in de katholieke liturgieHet was aanvankelijk de bedoeling dat deze vertaling in oktober 2004 de NBG en de Willibrordvertaling zou aflossen. Toch werd besloten dat deze beide vertalingen zullen blijven bestaan. Vooral de Willibrordvertaling wordt sinds de herziene uitgave in 1995 meer gebruikt, ook onder protestanten. De Rooms-katholieke Kerk heeft besloten de NBV niet te gebruiken in de liturgie, waar het voorgeschreven lectionarium gebaseerd is op de Willibrordvertaling van 1978 met het imprimatur van 1980.
bewerken Gebruik in de Protestantse Kerk in NederlandDe Nieuwe Bijbelvertaling werd in 2004 in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vrijgegeven ter beproeving. Tijdens de protestantse synode van 22 en 23 april 2010 werd de NBV met een ruime meerderheid (van de 146 aanwezige leden stemden slechts 16 tegen; anderen vroegen uitstel) verkozen als een van de officiële Bijbelvertalingen van de PKN. Het heeft daarmee een predicaat dat gelijk is aan dat van de Statenvertaling en de NBG-vertaling van 1951; een van deze drie moet "bij voorkeur" worden gebruikt in de erediensten van de bij de PKN aangesloten kerken; andere vertalingen zijn overigens niet verboden. Critici binnen de PKN vonden de tekst te ver van de brontekst afstaan en meenden er te veel nieuwe, subjectieve inkleuring in te zien. Voorstanders wezen op de in hun ogen al bestaande brede acceptatie onder 'gewone' gelovigen.
bewerken StudiebijbelsIn 2008 werd door het NBG en de KBS een Studiebijbel uitgegeven. Ook hieraan heeft men in teamverband gewerkt. De Studiebijbel bevat de tekst van de NBV, met dit verschil dat ze in plaats van HEER de letters JHWH geeft. Verder zijn er gekleurde kaarten, inleidingen, kaderartikelen, extra voetnoten, enz.[16] Voor sommige christenen is de Studiebijbel te vrij. Zo wordt er bijvoorbeeld in gezegd dat 2 Timotheüs een fictieve situatie beschrijft. In 2009 kwam een tweede Studiebijbel uit die een meer traditionele lijn volgt, de "Studiebijbel in perspectief"[17].
bewerken Externe links- De officiële website van de Nieuwe Bijbelvertaling
- Onlineversie van de Nieuwe Bijbelvertaling
- Overzicht gedrukte uitgaven rondom de Nieuwe Bijbelvertaling
- Overzicht elektronische uitgaven rondom de Nieuwe Bijbelvertaling
- Nieuwe Bijbelvertaling en Willibrordvertaling naast elkaar
- Studiebijbel (uitgave NBG)
- Studiebijbel in perspectief
Dit artikel is afkomstig uit Wikipedia (credits) en is zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License. (copy).
Afbeelding licentie informatie is toegankelijk door op de afbeelding te klikken.
