wiki over Ouderverstotingssyndroom
bron : Wikipedia, de vrije Encyclopedie
Het begrip ouderverstotingssyndroom is een vertaling van het Engelse Parental Alienation Syndrome (PAS). Het is een afwijking waarbij kinderen geobsedeerd zijn door een ongerechtvaardigde afwijzing van een ouder. Dit syndroom is, in eerste instantie, als zodanig beschreven door de Amerikaanse psychiater Richard A. Gardner (1931-2003).
Inhoud- 1 Omschrijving en kenmerken
- 2 Gradaties en herstel
- 3 Juridisch
- 4 Sociologisch
- 5 Status van het verschijnsel
- 6 Gebruik van het begrip in het Nederlandse taalgebied
- 7 Nederland en België
- 8 Gerelateerde onderwerpen
- 9 Literatuur
- 10 Externe links
- 11 Voetnoten
Gardners volledige omschrijving luidt als volgt:
Het ouderverstotingssyndroom is een afwijking bij kinderen, die zich bijna uitsluitend voordoet in de context van conflicten rond ouderlijk gezag. Primair kenmerk is de campagne van denigreren van een goede liefhebbende ouder, een campagne waar geen rechtvaardiging voor is. Het is het resultaat van de combinatie van de indoctrinatie van een programmerende (hersenspoelende) ouder en de eigen bijdragen van het kind aan de verkettering van de ouder die het doelwit is. Als er echte mishandeling door de verstoten ouder plaatsvindt, kan de vijandschap van het kind terecht zijn, waardoor een categorisering onder ouderverstotingssyndroom niet van toepassing is.Specifieke kenmerken van het ouderverstotingssyndroom:
Zoals kan worden begrepen uit de omschrijving wordt het ouderverstotingssyndroom in de regel geplaatst in het kader van een conflict over het gezag over het kind. Ook kan worden aangenomen dat andere partnerscheidingsproblemen van de ouders tot dit syndroom kunnen leiden. Ook in relatie met pleegouders en adoptieouders worden vergelijkbare problemen geconstateeerd. Een aantal auteurs hebben er echter op gewezen dat er ook binnen bestaande gezinnen ouderverstoting kan optreden [2].
bewerken Gradaties en herstelGardner onderscheidt 3 gradaties die elk een specifieke juridische en therapeutische behandeling vereisen. De hoeveelheid en ernst van de optredende kenmerken bepalen de ernst van de ziekte. In milde gevallen vindt geregeld, bijna normaal, contact plaats met de verstoten ouder. In matige gevallen is sprake van meer stelselmatige breuken in het contact en dient therapeutisch in gegrepen te worden. Bij weinig perspectief dient dan ook juridisch te worden ingegrepen.In ernstige gevallen is ook juridisch ingrijpen, verandering van gezag of hoofdverblijf onvermijdelijk. Soms kunnen overgangssituaties worden gecreëerd in speciale voorzieningen.
Preventie van ouderverstotingssyndroom dient voorrang te hebben op curatie. Prinsen[3] legt er de nadruk op dat de rechterlijke macht het probleem kan oplossen. In het familierechtsysteem ligt de bron van het probleem. Therapie achteraf is vaak gebaseerd op een misvatting of leidt af van de aanpak van de bron. Gardner schreef daarover: "Het onderzoek bevestigt eveneens mijn eerdere waarneming dat traditionele therapie weinig tot geen waarde heeft voor het overgrote deel van de PAS-kinderen. In feite maakt die therapie de situatie meestal erger, omdat traditionele therapeuten normaliter juist het tegenovergestelde doen van wat PAS-kinderen nodig hebben[4]." Zander[5] beschreef een lijn van maatregelen lopend van preventief naar curatief waarbij de nadruk ligt op het curatieve aspect van de erkenning van het probleem.
bewerken Juridisch bewerken StrafrechtHoewel Gardner een medische beschrijving wenste te geven valt niet te ontkennen dat zijn beschrijving refereert aan een vorm van geestelijke kindermishandeling. Geestelijke mishandeling is volgens de Nederlandse wet strafbaar. Om de strafbare daad van de programmerende ouder te onderscheiden van de beschreven (diagnostische) toestand van het betrokken kind is het gewenst hier een ander woord voor te gebruiken. In de Nederlandse literatuur is hiervoor het begrip loyaliteitsmisbruik ingevoerd.
bewerken Civiel rechtVooral in de Verenigde Staten is het begrip door veel rechtbanken erkend, maar ook door veel rechtbanken omstreden. Gardner stelt voor om in ernstige gevallen van ouderverstoting het eenhoofdige gezag over het kind in het belang van dat kind toe te wijzen aan de verstoten ouder. Het gaat dan om gevallen waar niets anders mogelijk is.
In juni 2007 plaatste een Spaanse rechter een kind voor een half jaar exclusief bij de vader omdat de moeder ouderverstoting programmeerde. Tevens werd hierbij een strafvervolging van de moeder geïnitieerd [6] In Nederland werd, na eerdere vermeldingen door rechtbanken, in juni 2007 door de arrondissementsrechtbank Maastricht het gevaar van ouderverstotingssyndroom als argument genoemd voor het opleggen van een ondertoezichtstelling[7] Daarna volgde ook het Hof in Den Bosch en een aantal andere rechterlijke colleges.
bewerken SociologischGardner beschouwde het op tegenspraak gebaseerde rechtssysteem als een van de oorzaken van het ontstaan van ouderverstotingssyndroom. Ook het feit dat moeders er niet meer altijd op konden rekenen het gezag te krijgen zag hij als een basis voor conflicten. Ook zijn er auteurs die een grotere rol toekennen aan een aantal manipulatietechnieken die niet alleen indirect, maar ook rechtstreeks verbonden zijn met het optreden van de overheid.
Professor van Gijseghem heeft een aantal historisch-sociologische ontwikkelingen beschreven die volgens hem onder andere ten grondslag lagen aan het optreden van dit syndroom. Daarin geeft hij wel aan dat gelijkwaardig ouderschap defacto bestreden werd, maar noemt dat niet als de oorzaak van het ontstaan van het syndroom.
Over de prevalentie van het syndroom is weinig bekend. Wel zijn er veel schattingen gemaakt op basis van sociologisch onderzoek naar problemen van kinderen na conflictueuze scheidingen. Een percentage van 20-30% van de kinderen uit problematische scheidingen wordt vaak genoemd[8] In Nederland is enig onderzoek gepleegd door Ed Spruijt en Esma Kaplan. Hun onderzoeksbasis was zeer beperkt, gebaseerd op afwijkende definities en ze kwamen tot tegenovergestelde uitkomsten.
bewerken Status van het verschijnselHet ouderverstotingssyndroom is genomineerd voor opname in DSM-5, de internationale classificatie van psychische stoornissen. Het staat op de lijst van extern aangedragen voorstellen die nog zullen moeten worden besproken. Het concept kent vele critici, vooral de Amerikaanse vrouwenbeweging heeft hard stelling genomen. In reactie hierop heeft Gardner herhaalde malen benadrukt dat ook vrouwen slachtoffer zijn van dit fenomeen, zowel in de rol van verstoten ouder als in die van kind. Ook vanuit verschillende wetenschappers is kritiek gekomen (Kelly, Johnston, Bruch). In het algemeen wordt aangenomen dat het syndroom wel zal worden erkend, maar wellicht in een iets gewijzigde omschrijving. Het is bijvoorbeeld goed mogelijk dat dan bijvoorbeeld het woord syndroom zal worden vervangen door het woord stoornis[9]. Mogelijk, maar los van deze naamswijziging, zal de verwijzing naar de oorzaak van de verstoting worden gerelativeerd om tegemoet te komen aan enkele critici. Zo is er bij sommige critici (Darnall) een tendens te bespeuren om de mogelijke wederzijdse kwaadsprekerij en beïnvloeding te benadrukken. Ook dient er volgens deze critici aandacht te zijn voor de mogelijkheid dat een gefrustreerde verstoten ouder bij gezagswisseling of wisseling van hoofdverblijf als reactie programmerend gedrag gaat ontwikkelen.
Er is overigens een vrij brede overeenstemming over het bestaan van een verschijnsel van buitenproportionele verwijdering tussen ouder en kind op irreële gronden. De voornaamste discussie speelt zich af over de precieze benamingen, indicaties en diagnostische criteria[10].
bewerken Gebruik van het begrip in het Nederlandse taalgebiedHet woord ouderverstotingssyndroom is een letterlijke vertaling van het engelse Parental Alienation Syndrome. Het Engelse begrip alienation omvat de betekenis verstoting. Het begrip vervreemding zou een onjuiste vertaling geven van de betekenis zoals die er door Gardner aan is gegeven. In Nederland zijn ongeveer de helft van de scheidingskinderen vervréémd van een van hun ouders. Deze hebben niet allemaal deze ouder verstoten, en indien wel, ook niet altíjd zonder reden. Een deel van de vervreemde kinderen lijdt aan ouderverstoting, en daarvan weer een deel aan het ouderverstotingssyndroom. Het begrip Ouderverstotingssyndroom is als begrip in Nederland algemeen erkend en wordt zowel in de juridische, pedagogische en psychologische vakliteratuur gebruikt. Erkenning als begrip wil overigens niet altijd zeggen dat het verschijnsel ook door eenieder wordt erkend.
bewerken Nederland en BelgiëIn Nederland is tot nu toe in beperkte mate over dit syndroom geschreven. In 1999 sprak Gardner in Nederland een congres toe, georganiseerd door het ministerie van Justitie, het Platform SCJF (samenwerkende cliëntenorganisaties in jeugdzorg en familierecht) en de stichting SKO (Stichting Kind en Omgangsrecht). Gardner deed destijds tegenover De Telegraaf onder andere een van zijn meer omstreden uitspraken:
"Een kind dat wordt ingezet als wapen bij een scheiding, wordt eigenlijk ernstiger beschadigd dan een leeftijdgenootje dat het slachtoffer is van seksueel misbruik. Wie mishandeld of misbruikt wordt, kan aangifte doen. De dader wordt bestraft, de ellende houdt op. Sommige kinderen komen over dat trauma heen. Maar jongens en meisjes die door de ene ouder volgepropt worden met negatieve informatie over de andere ouder, hebben levenslang. Die worden gedwongen zogenaamd vrijwillig zonder papa of mama op te groeien en moeten leren leven met leugens die hun zijn opgedrongen."
Het syndroom was daarna onderwerp van een boek dat het Platform SCJF uitgaf [11]). De Raad voor de Kinderbescherming liet het syndroom aan een literatuuronderzoek onderwerpen door de Utrechtse wetenschapper Ed Spruijt [12]. In 2004 kwam het boek Moeder-Kind-Vader een drieluik over ouderverstoting uit [13] In de media heeft vooral prof. G.P. Hoefnagels het syndroom herhaalde malen onder de aandacht gebracht. Professor Hubert van Gijseghem is een prominente pleitbezorger voor erkenning van dit syndroom in België.
In het Nederlandse taalgebied zijn verschillende conferenties volledig aan dit thema gewijd. Een groot aantal in België, maar ook in 2004 in het Nederlandse Poortugaal.
De Belgische volksvertegenwoordiger Guy Swennen stelde in februari 2007 voor om loyaliteitsmisbruik, leidende tot ouderverstoting, in België expliciet strafbaar te stellen.
Wereld Bewustwordingsdag Ouderverstoting is elk jaar op 25 april. In veel landen waaronder Duitsland, VS en Nederland wordt er dan aandacht besteed aan het onderwerp.
bewerken Gerelateerde onderwerpen bewerken Literatuur- Gardner, Richard A; The Parental Alienation Syndrome, Cresskill 1992/1998 ISBN 0-933812-42-6
- Spruijt, Kormos, Burggraaf, Steenweg; Het verdeelde kind, Utrecht 2002 ISBN 90-393-3262-2
- Zander, van Altena, Theunissen; Het ouderverstotingssyndroom in de Nederlandse context, Assen 1999 ISBN 90-5786-029-5
- Zander, Joep; Moeder-Kind-Vader, een drieluik over ouderverstoting, Deventer 2004 ISBN 90-808631-1-4
- Zander, Joep (e.a.); Verpasseerd Ouderschap, Loyaliteitsmisbruik en ouderverstotingssyndroom, deventer 2009 ISBN 978-90-808631-3-2
Veel artikelen, ook van Gardner zelf, zijn op internet beschikbaar. Zie hiervoor de onderstaande link.
bewerken Externe links- Centrale Nederlandse pagina ouderverstotingssyndroom
- site voor kinderen/slachtoffers
- The Medea of the modern times
- www.ouderverstoting.nl
Dit artikel is afkomstig uit Wikipedia (credits) en is zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License. (copy).
Afbeelding licentie informatie is toegankelijk door op de afbeelding te klikken.
