wiki over Rundvee
bron : Wikipedia, de vrije Encyclopedie
Het rund (Bos taurus) is een evenhoevige uit het geslacht Bos van de familie der holhoornigen (Bovidae). Het vrouwelijke dier wordt een koe genoemd, het mannelijke dier een stier. Een os is een gecastreerde stier. Het rund is de gedomesticeerde afstammeling van de sinds de middeleeuwen uitgestorven diersoort, de oeros Bos primigenius.
Er worden tegenwoordig pogingen gedaan deze oervorm terug te fokken, althans dieren die er uiterlijk sterk op lijken. Een van de bekendste pogingen is die van de gebroeders Heck, het zogenaamde Heckrund. Ze zijn uitgezet in de Oostvaardersplassen en daar leven inmiddels kuddes. Hoewel het waarschijnlijk mogelijk zal blijken een rund met sterke uiterlijke gelijkenis terug te fokken, zal dit toch nooit een echte oeros worden.
Als herkauwer heeft het rund vier magen. Verder heeft het rund in totaal 32 tanden. Bovenaan heeft het geen hoektanden en snijtanden, maar wel 6 voorkiezen en 6 kiezen. Onderaan heeft het rund 8 snijtanden, 6 voorkiezen en 6 kiezen.
Inhoud bewerken DomesticatieRunderen worden al heel lang door de mens als huisdieren gehouden. Volgens genetisch onderzoek werd het rund vermoedelijk zo'n 10.500 jaar geleden gedomesticeerd in het Nabije Oosten uit een kleine populatie van circa 80 exemplaren.[1]
Er zijn door de lange domesticatie vele, vaak streekgebonden, rassen ontstaan. Sommige zijn meer gericht op melkproductie, andere meer op vleesproductie en weer anderen op hun sierwaarde. Sommige zijn oude rassen, waarvan nog maar weinig exemplaren bestaan. Tegenwoordig worden er inspanningen geleverd om deze oude rassen te bewaren. Dat gebeurt deels uit cultuurhistorische overwegingen, deels om de genetische diversiteit te beschermen.
Een veel voorkomende kruising tussen een jak en een rund in Mongolië en Tibet is een dzo, die sterker dan beide is.
bewerken Rundveehouderij Zie Rundveehouderij voor het hoofdartikel over dit onderwerp.De rundveehouderij is een van de belangrijkste bronnen van niet alleen vlees, maar ook melk en leer voor de mens. Het extreem doorfokken op melkopbrengst maakt wel dat de genetische diversiteit van de veestapel voortdurend afneemt. Goede stieren verwekken door kunstmatige inseminatie vele duizenden nakomelingen.
bewerken MelkveehouderijMastitis of uierontsteking is één van de meest voorkomende problemen in de moderne melkveehouderij. De oorzaken hiervan kunnen ingedeeld worden in drie groepen: de micro-organismen, de koe zelf en het milieu waarin de koe verblijft.
bewerken Rasaanduiding Zie Lijst van rundveerassen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.De koerassen die in Nederland voorkomen zijn verdeeld in drie groepen: melk, dubbeldoel en vleesrassen.
Dubbeldoel lijkt de gouden keuze, maar een dikke koe geeft niet veel melk en aan een goede melkkoe zit niet veel vlees. Bij een dubbeldoelkoe is de melkproductie matig tot goed en de vleesopbrengst redelijk.
In de onderstaande tabel staan de rassen met hun type en rasaanduiding. De rasaanduiding wordt gebruikt in de rasbalk die op de koeschets van het dier staat. Het grootste deel van de rassen die voorkomen op de wereld zijn beschreven en getekend door Marleen Felius in het boek Rundvee. Rassen van de Wereld. Gedurende 25 jaar heeft zij in dit boek meer dan 700 rassen beschreven. Het boek is niet meer nieuw verkrijgbaar. De meeste rassen zijn vleesrassen.
Ras- aanduiding Rasnaam type Ras- aanduiding Rasnaam type ANG Angler Melkras NOR Normande Dubbeldoelras AYS Ayrshire Melkras OD Overig dubbeldoel Dubbeldoelras BF British Friesian Melkras PIN Pinzgauer Dubbeldoelras FH Fries Hollands Dubbeldoelras SAL Salers Dubbeldoelras FR Fries roodbont Melkras TAR Rarantaise Dubbeldoelras G (Groninger) Blaarkop Dubbeldoelras WBL Welsh Black Dubbeldoelras GUS Guernsey Melkras AA Aberdeen Angus Vleesras HF Holstein Friesian Melkras AUB Aubrac Vleesras JER Jersey Melkras BA Blonde d'Aquitaine Vleesras LV Lakenvelder Dubbeldoelras BAZ Bazadaize Vleesras NF New Zealand Friesian Melkras BBl Belgisch Witblauw Vleesras NRB Noors roodbont Melkras BRA Brahman Vleesras OF Overig Friesian Melkras CHI Chianina Vleesras OM Overig melktype Melkras CHL Charolais Vleesras WR Witrik Melkras DEV Devon Vleesras ZRB Zweeds roodbont Melkras DIK Dikbil Vleesras ABO Abondance Dubbeldoelras GAL Galloway Vleesras BR Belgisch roodbont Dubbeldoelras GAS Gasconne Vleesras BS Brown Swiss Dubbeldoelras HER Hereford Vleesras BV Braunvieh Dubbeldoelras HI Highland Vleesras DEX Dexter Dubbeldoelras LIM Limousin Vleesras DR Deens roodbont Dubbeldoelras MAR Marchigiana Vleesras FLV Fleckvieh Dubbeldoelras MA Maine Anhou Dubbeldoelras MON Montbelairde Dubbeldoelras PIM Piemontese Vleesras MRY Maas-Rijn-IJssel Dubbeldoelras ROM Romagnola Vleesras MSH Milking shorthorn Dubbeldoelras VRB Verbeterd roodbont vleesveeras Vleesras bewerken Fotogalerij-
Een kop van een stier
-
Koe en kalf
-
Roodbonte koe
-
Melkmachine in actie
-
Stier, Oostvaardersplassen
-
Koe, Oostvaardersplassen
-
Uit de sloot drinkende koe
-
Schotse hooglander in de Schinveldse Bossen
De Nederlandse taal heeft een groot aantal gezegden en spreekwoorden waarin het rund een rol speelt:
- Het bloedt als een rund: een wond die hevig bloedt.
- Oude koeien uit de sloot halen: Het opnieuw vertellen van verhalen die iedereen al kent of gehoord heeft.
- Wat een rund: wat een dom persoon.
- Je bent een rund als je met vuurwerk stunt: je bent dom bezig als je vuurwerk gebruikt op manieren waar het niet voor bedoeld is; aangezien dit erg gevaarlijk is.
Dit zijn een aantal voorbeelden; het is geen volledige opsomming.
Het Nederlands kent veel woorden om verschillende soorten runderen aan te duiden: os, koe, vaars, pink, stier, kalf etc. Ook deze opsomming is onvolledig.
bewerken Zie ook Bronnen, noten en/of referenties
Dit artikel is afkomstig uit Wikipedia (credits) en is zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License. (copy).
Afbeelding licentie informatie is toegankelijk door op de afbeelding te klikken.
