wiki over Vleermuizen
bron : Wikipedia, de vrije Encyclopedie
Vleermuizen (orde Chiroptera, ook wel handvleugeligen genoemd) zijn zoogdieren die echt kunnen vliegen (in tegenstelling tot zweven). Hiertoe zijn hun vleugels voorzien van een vlieghuid die tussen de vingers van hun voor- en achterpoten en hun staart zit. Er zijn veel soorten vleermuizen. Sommige zeldzame soorten komen slechts op één enkele locatie voor (meestal een grot).
Inhoud- 1 Indeling
- 2 In Nederland en België
- 3 Ouderdom
- 4 Levenswijze
- 5 Vleermuisbescherming
- 6 Omgang met vleermuizen
- 7 Sagen
- 8 Symboliek
- 9 Indeling
- 10 In België reeds waargenomen soorten
- 11 Mogelijk in Nederland voorkomende soorten
- 12 Externe links
- 13 Bronnen, noten en/of referenties
Tot voor kort werden de vleermuizen in twee onderordes ingedeeld: Megachiroptera (grote vleermuizen) en Microchiroptera (kleine vleermuizen). De eerste groep bestaat uit grotere soorten, die zich meestal op het zicht oriënteren en die vaak fruit eten; de vleerhonden behoren hiertoe. De tweede groep bestaat vrijwel alleen uit vleeseters, die zonder uitzondering gebruikmaken van echolocatie. Tot deze groep behoren alle andere vleermuizen. Genetisch onderzoek heeft echter aangetoond dat de families Rhinolophidae (hoefijzerneuzen), Hipposideridae (bladneuzen van de Oude Wereld), Megadermatidae (grootoorvleermuizen), Craseonycteridae (hommelvleermuis) en Rhinopomatidae (klapneuzen) in feite nauwer verwant zijn aan de vleerhonden dan aan de andere kleine vleermuizen. Daarom worden ze nu samen met de vleerhonden in de onderorde Pteropodiformes (ook wel Yinpterochiroptera) ingedeeld, terwijl de overgebleven Microchiroptera de onderorde Vespertilioniformes vormen.
bewerken In Nederland en BelgiëIn Nederland en België komt uitsluitend een twintigtal gladneuzen en hoefijzerneuzen voor, waarvan een aantal zeer zeldzaam is. Door hun verborgen en nachtelijke levenswijze hebben veel mensen nog nooit een vleermuis in het wild gezien, maar ongeveer zeven soorten komen in Nederland toch algemeen voor. Er zijn wereldwijd ruim 1.100 soorten, zodat meer dan één op de vijf zoogdiersoorten een vleermuis is.
bewerken OuderdomEen van de eerste vleermuizen was Icaronycteris, waarvan fossielen zijn gevonden die dateren van 54 miljoen jaar geleden, uit het Eoceen.
bewerken LevenswijzeDe Europese vleermuizen zijn veelal insecteneters. Deze insecten worden in de avondschemer in de lucht gevangen door echolocatie. Omdat er 's winters nauwelijks insecten rondvliegen, houden de in Nederland en België voorkomende soorten een winterslaap, waarbij ze hun metabolisme tot een uiterst laag pitje terugdraaien en hun lichaamstemperatuur maar net boven het vriespunt blijft. Vleermuizen paren vóór de winter, maar de eisprong en bevruchting treden pas een paar maanden later op. Meestal is er maar één jong; dat wordt gezoogd en blijft tijdens de jacht van de moeder op de slaapplaats hangen. Vleermuizen kunnen tot tientallen jaren oud worden en planten zich maar langzaam voort. Ze zijn meestal zeer trouw aan hun standplaats en overwinteringsplaats.
Thermografische afbeelding van een vliegende hond; zijn vleugels houden de lichaamswarmte binnenVleermuizen slapen en overwinteren vaak in grote aantallen in grotten, of, in Noordwest-Europa, bij gebrek aan grotten, in ijskelders, bunkers en forten. Sommige vleermuizen overwinteren ook in boomholten, terwijl dwergvleermuizen hoofdzakelijk in huizen (in de spouw of op zolder) overwinteren. In de zomer verkiezen ze plaatsen die warmer zijn dan bunkers en forten, en komen ze veelvuldig voor op zolders en kerkzolders. Ze hangen daar overdag met hun hoofd naar beneden. Ze kunnen ook ondersteboven in bunkers hangen of aan takken van bomen, onder afdakjes enzovoort. 's Avonds vliegen vleermuizen uit. Ze zijn in de schemering goed te herkennen, in de eerste plaats omdat er in de schemering weinig vogels vliegen, en in de tweede plaats omdat hun vlucht nogal afwijkend is. Op jacht naar vliegende insecten hebben ze een zeer onregelmatige vlucht, ze kunnen snel hun vliegrichting aanpassen. Deze vleermuizen zenden namelijk ultrasone geluiden uit die op een prooi weerkaatsen en weer opgevangen worden. Zo kan de vleermuis de afstand tot zijn prooi en omgeving inschatten en vliegt hij opmerkelijk veilig. Vleermuizen kunnen in het stikdonker door een kamer vliegen waarin zeer dunne draden gespannen zijn, zonder deze te raken.
bewerken VleermuisbeschermingVleermuizen zijn door hun gewoonte om in groepen te rusten zeer kwetsbaar. Bij instorting, overstroming en dergelijke kan een hele kolonie worden verwoest. Ook planten vleermuizen zich traag voort. Sommige soorten zijn pas na enige jaren geslachtsrijp, en een worp bestaat vaak uit niet meer dan één jong.
Door de beschadiging van hun biotoop is vleermuisbescherming hard nodig. Goede rustplaatsen overdag (holle bomen) en goede overwinteringsplaatsen, met zeer weinig verstoring, veiligheid voor roofdieren en de mens, en een temperatuur die 's winters niet onder het vriespunt zakt, zijn schaars. Gecultiveerde landschappen worden vaak armer aan insecten. Veel vleermuizen hebben om zich te oriënteren 'corridors' nodig van heggen of bomenrijen om zich over grotere afstanden te kunnen verplaatsen: ze begeven zich niet graag ver van een peilbaar echobaken. In de Europese Unie zijn alle soorten bij wet beschermd.
België en Nederland werden op 4 december 1991 partij bij het EUROBATS-verdrag (Agreement on the Conservation of Populations of European Bats).
Zie ook: Vogel- en Habitatrichtlijn.
bewerken Omgang met vleermuizenAlle Belgische en Nederlandse vleermuizen zijn beschermde dieren.
- Een slapend aangetroffen vleermuis het best rustig laten zitten. Het zijn nuttige diertjes die enorme hoeveelheden muggen verorberen.
- Een vleermuis in winterslaap niet verstoren - opwarmen kost hem zoveel energie dat hij de lente weleens niet meer zou kunnen halen als hij vaker wakker wordt dan normaal.
- Een zieke of dode vleermuis niet met de handen aanraken - sommige vleermuizen zijn met het hondsdolheidvirus besmet. In een potje scheppen en (als hij nog leeft) een vleermuisopvangcentrum waarschuwen.
- Een dode vleermuis melden aan een onderzoekscentrum, net als een vleermuis in de gordijnen; misschien is er wel een vrijwilliger in de buurt die u kan helpen zonder het beest schade te berokkenen.
Sommige mensen vinden vleermuizen angstaanjagend. Mogelijk gevoed door het feit dat enkele kleine soorten (vampiervleermuizen, uitsluitend in Zuid-, Midden- en (als dwaalgasten) zuidelijk Noord-Amerika) van bloed leven, worden vleermuizen geassocieerd met vampiers. Dat klopt echter niet, omdat vampiervleermuizen, anders dan graaf Dracula en zijn soortgenoten, hun slachtoffers bijvoorbeeld niet leegdrinken. Ook drinken ze meestal niet bij mensen, maar bij dieren bloed. Wel kunnen vampiervleermuizen ziekten, zoals hondsdolheid, overbrengen.
Ook de sage dat vleermuizen per ongeluk in het haar van mensen vast komen te zitten, is onjuist. Hoewel een losse haar voor vleermuizen niet te peilen is, is een bos haar (en nog belangrijker, het hoofd dat daaronder zit) met behulp van echolocatie goed te ontwijken. Sommige harige motten maken wel gebruik van hun beharing om zich moeilijker vindbaar te maken ('stealth') voor de vleermuis.
bewerken SymboliekIn de iconografie is een vleermuis het symbool van de gepersonifieerde nacht.[1] De vleermuis is ook een populair symbool bij bijv. spookhuizen, in griezelverhalen en in de gothic-subcultuur. Verder zijn vleermuispoppetjes ook wel in gebruik bij speleologen als een speelse mascotte die hun hobby symboliseert.
bewerken Indeling- Orde CHIROPTERA
- Onderorde Pteropodiformes
- Familie Vleerhonden (ook wel vliegende honden of grote vleermuizen) (Pteropodidae)
- Familie Klapneusvleermuizen (Rhinopomatidae)
- Familie Kitti's varkensneusvleermuis (Craseonycteridae)
- Familie Hoefijzerneuzen (Rhinolophidae)
- Familie Bladneusvleermuizen van de Oude Wereld (Hipposideridae)
- Familie Reuzenoorvleermuizen (Megadermatidae)
- Onderorde Vespertilioniformes
- Familie Spleetneusvleermuizen (Nycteridae)
- Familie Schedestaartvleermuizen (Emballonuridae)
- Familie Zuigschijfvleermuizen (Myzopodidae)
- Familie Nieuw-Zeelandse vleermuizen (Mystacinidae)
- Familie Bladneusvleermuizen van de Nieuwe Wereld (Phyllostomidae)
- Familie Plooilipvleermuizen (Mormoopidae)
- Familie Hazelipvleermuizen (Noctilionidae)
- Familie Furievleermuizen (Furipteridae)
- Familie Hechtschijfvleermuizen (Thyropteridae)
- Familie Trechteroorvleermuizen (Natalidae)
- Familie Bulvleermuizen (Molossidae)
- Familie Gladneuzen (Vespertilionidae)
- Onderorde Pteropodiformes
- Grote hoefijzerneus (Rhinolophus ferrumequinum)
- Kleine hoefijzerneus (Rhinolophus hipposideros)
Geslacht Myotis
- Gewone baardvleermuis (Myotis mystacinus)
- Brandts vleermuis (Myotis brandtii)
- Watervleermuis (Myotis daubentonii)
- Franjestaart (Myotis nattereri)
- Ingekorven vleermuis (Myotis emarginatus)
- Meervleermuis (Myotis dasycneme)
- Vale vleermuis (Myotis myotis)
- Bechsteins vleermuis (Myotis bechsteinii)
Geslacht Grootoorvleermuizen (Plecotus)
- Bruine grootoorvleermuis (Plecotus auritus)
- Grijze grootoorvleermuis (Plecotus austriacus)
Geslacht Dwergvleermuizen (Pipistrellus)
- Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus)
- Kleine dwergvleermuis (Pipistrellus pygmaeus)
- Ruige dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii)
Geslacht Eptesicus
- Laatvlieger (Eptesicus serotinus)
- Noordse vleermuis (Eptesicus nilssonii)
Geslacht Vespertilio
- Tweekleurige vleermuis (Vespertilio murinus)
Geslacht Nyctalus
- Rosse vleermuis (Nyctalus noctula)
- Bosvleermuis (Nyctalus leisleri)
Geslacht Barbastella
- Mopsvleermuis (Barbastella barbastellus)
Geslacht Rhinolophus
- Grote hoefijzerneus (Rhinolophus ferrumequinum) Uit Nederland verdwenen.
- Kleine hoefijzerneus (Rhinolophus hipposideros) Uit Nederland verdwenen.
Geslacht Myotis
- Bechsteins vleermuis (Myotis bechsteinii)
- Brandts vleermuis (Myotis brandtii)
- Meervleermuis (Myotis dasycneme) Plaatselijk vrij algemeen in Nederland.
- Watervleermuis (Myotis daubentonii) Algemeen in Nederland.
- Ingekorven vleermuis (Myotis emarginatus)
- Vale vleermuis (Myotis myotis)
- Baardvleermuis (Myotis mystacinus)
- Franjestaart (Myotis nattereri)
Geslacht Nyctalus
- Bosvleermuis (Nyctalus leisleri)
- Rosse vleermuis (Nyctalus noctula)
Geslacht Eptesicus
- Noordse vleermuis (Eptesicus nilssonii) Komt waarschijnlijk niet in Nederland voor.
- Laatvlieger (Eptesicus serotinus)
Geslacht Pipistrellus (dwergvleermuizen)
- Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) Algemeen in Nederland.
- Ruige dwergvleermuis of Nathusius' dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii) Algemeen in Nederland.
- Kleine dwergvleermuis (Pipistrellus pygmaeus) Zeer zeldzaam.
Geslacht Plecotus (grootoorvleermuizen)
- Grootoorvleermuis (Plecotus auritus)
- Grijze grootoorvleermuis (Plecotus austriacus)
Geslacht Vespertilio
- Tweekleurige vleermuis (Vespertilio murinus)
Geslacht Barbastella
- Mopsvleermuis (Barbastella barbastellus)
Bronnen, noten en/of referenties:
Bronnen:
- Glas, G.H. (1986) Atlas van de Nederlandse vleermuizen 1970-1984, alsmede een vergelijking met vroegere gegevens Zoologische Bijdragen Vol. 34 p. 3-97 PDF
- Hutcheon, J.M. & Kirsch, J.A.W. 2006. A moveable face: deconstructing the Microchiroptera and a new classification of extant bats. Acta Chiropterologica 8(1):1-10.
- Simmons, N.B. 2005. Order Chiroptera. Pp. 312-529 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. ISBN 978-0-8018-8221-0
Noot:
Cloacadieren · Opossums · Opossummuizen · Microbiotheria · Roofbuideldieren · Buideldassen · Buidelmollen · Klimbuideldieren · Tenreks en goudmollen · Springspitsmuizen · Buistandigen · Klipdasachtigen · Slurfdieren · Zeekoeien · Luiaards en miereneters · Gordeldierachtigen · Insecteneters · Vleermuizen · Schubdierachtigen · Roofdieren · Onevenhoevigen · Evenhoevigen · Walvissen · Knaagdieren · Haasachtigen · Huidvliegers · Toepaja's · Primaten Portaal Zoogdieren · Indeling van de zoogdieren · Overzicht Nederlandse namen van zoogdieren
Dit artikel is afkomstig uit Wikipedia (credits) en is zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License. (copy).
Afbeelding licentie informatie is toegankelijk door op de afbeelding te klikken.













