wiki over Zweden

Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/inhuw/domains/internethuwelijk.nl/public_html/include/wiki.php on line 140 Zweden - Wikipedia a:lang(ar),a:lang(ckb),a:lang(fa),a:lang(kk-arab),a:lang(mzn),a:lang(ps),a:lang(ur){text-decoration:none} /* cache key: nlwiki:resourceloader:filter:minify-css:7:d5a1bf6cbd05fc6cc2705e47f52062dc */ if(window.mw){ mw.config.set({"wgCanonicalNamespace":"","wgCanonicalSpecialPageName":false,"wgNamespaceNumber":0,"wgPageName":"Zweden","wgTitle":"Zweden","wgCurRevisionId":30546740,"wgArticleId":1964,"wgIsArticle":true,"wgAction":"view","wgUserName":null,"wgUserGroups":["*"],"wgCategories":["Wikipedia:Artikel mist referentie sinds januari 2010","Zweden","Land"],"wgBreakFrames":false,"wgPageContentLanguage":"nl","wgSeparatorTransformTable":[", .",". ,"],"wgDigitTransformTable":["",""],"wgRelevantPageName":"Zweden","wgRestrictionEdit":[],"wgRestrictionMove":[],"wgSearchNamespaces":[0],"wgVectorEnabledModules":{"collapsiblenav":true,"collapsibletabs":true,"editwarning":true,"expandablesearch":false,"footercleanup":false,"sectioneditlinks":false,"simplesearch":true,"experiments":true},"wgWikiEditorEnabledModules":{"toolbar":true,"dialogs":true,"hidesig":true,"templateEditor":false,"templates":false,"preview":false,"previewDialog":false,"publish":false,"toc":false},"mbEmailEnabled":true,"mbUserEmail":false,"mbIsEmailConfirmationPending":false,"wgCategoryTreePageCategoryOptions":"{\"mode\":0,\"hideprefix\":20,\"showcount\":true,\"namespaces\":false}","Geo":{"city":"","country":""},"wgNoticeProject":"wikipedia"}); }if(window.mw){ mw.loader.implement("user.options",function(){mw.user.options.set({"ccmeonemails":0,"cols":80,"date":"default","diffonly":0,"disablemail":0,"disablesuggest":0,"editfont":"default","editondblclick":0,"editsection":1,"editsectiononrightclick":0,"enotifminoredits":0,"enotifrevealaddr":0,"enotifusertalkpages":1,"enotifwatchlistpages":0,"extendwatchlist":0,"externaldiff":0,"externaleditor":0,"fancysig":0,"forceeditsummary":0,"gender":"unknown","hideminor":0,"hidepatrolled":0,"imagesize":2,"justify":0,"math":0,"minordefault":0,"newpageshidepatrolled":0,"nocache":0,"noconvertlink":0,"norollbackdiff":0,"numberheadings":0,"previewonfirst":0,"previewontop":1,"quickbar":5,"rcdays":7,"rclimit":50,"rememberpassword":0,"rows":25,"searchlimit":20,"showhiddencats":false,"showjumplinks":1,"shownumberswatching":1,"showtoc":1,"showtoolbar":1,"skin":"vector","stubthreshold":0,"thumbsize":4,"underline":2,"uselivepreview":0,"usenewrc":0,"watchcreations":1,"watchdefault":0,"watchdeletion":0,"watchlistdays":3 ,"watchlisthideanons":0,"watchlisthidebots":0,"watchlisthideliu":0,"watchlisthideminor":0,"watchlisthideown":0,"watchlisthidepatrolled":0,"watchmoves":0,"wllimit":250,"vector-simplesearch":1,"useeditwarning":1,"vector-collapsiblenav":1,"usebetatoolbar":1,"usebetatoolbar-cgd":1,"variant":"nl","language":"nl","searchNs0":true,"searchNs1":false,"searchNs2":false,"searchNs3":false,"searchNs4":false,"searchNs5":false,"searchNs6":false,"searchNs7":false,"searchNs8":false,"searchNs9":false,"searchNs10":false,"searchNs11":false,"searchNs12":false,"searchNs13":false,"searchNs14":false,"searchNs15":false,"searchNs100":false,"searchNs101":false,"gadget-Direct-link-to-Commons":1,"gadget-mijnKladblok":1});;},{},{});mw.loader.implement("user.tokens",function(){mw.user.tokens.set({"editToken":"+\\","watchToken":false});;},{},{}); /* cache key: nlwiki:resourceloader:filter:minify-js:7:1cbf4a6724c923f31c96cabcf788dd38 */ } if(window.mw){ mw.loader.load(["mediawiki.page.startup","mediawiki.legacy.wikibits","mediawiki.legacy.ajax"]); } /* */ Zweden Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie Ga naar: navigatie, zoeken Dit artikel beschrijft het land Zweden. Voor het gelijknamige volk, zie Zweden (volk). Konungariket Sverige (Details) (Details) Basisgegevens Officiële landstaal Zweeds (de facto) Hoofdstad Stockholm Regeringsvorm Parlementaire monarchie Staatshoofd Koning Karel XVI Gustaaf van Zweden Regeringsleider Fredrik Reinfeldt Religie Protestantisme (72,9%)[1] Oppervlakte 449.964 km² [2] (8,67% water) Inwoners 8.975.670 (2003)[3] 9.059.651 (2009)[4] (20,1/km² (2009)) Overige Volkslied Burgerlijk: Du gamla, Du fria Koninklijk: Ur svenska hjärtans djup en gång Munteenheid Zweedse kroon (SEK) UTC +1 (zomer +2) Nationale feestdag 6 juni Web | Code | Tel. .se | SWE | 46 Voorgaande staten  Verenigde Koninkrijken van Zweden en Noorwegen 1905 Topografie Portaal    Landen & Volken

Zweden, officieel het Koninkrijk Zweden (Zweeds: Konungariket Sverige), is een land in Scandinavië in Noord-Europa. Het wordt omringd door Noorwegen in het westen en noorden, Finland in het noordoosten, de Botnische Golf in het oosten, de Oostzee in het zuidoosten en het zuiden en het Skagerrak en het Kattegat in het zuidwesten. In de Oostzee liggen de eilanden Öland en Gotland die ook tot Zweden behoren. De hoofdstad en tevens grootste stad is Stockholm.

Het land heeft een oppervlakte van 450.000 km² en 9.059.651 inwoners (2009). Het land wordt voor ongeveer 82% bevolkt door de Zweden. De staat Zweden is ontstaan in de middeleeuwen en groeide in de vroegmoderne tijd uit tot grootmacht, die onder meer delen van de tegenwoordige Baltische staten, Finland en het Heilige Roomse Rijk omvatte. In de achttiende, negentiende en aan het begin van de twintigste eeuw werd echter veel gebied verloren. Sinds 1814, toen het land Noorwegen annexeerde en hiermee bijna een eeuw lang een personele unie vormde, is Zweden niet meer in oorlog geweest.

Het huidige Zweden is een constitutionele monarchie en een van de rijkste, welvarendste en meest ontwikkelde landen ter wereld. Zweden staat zevende in de Index van de menselijke ontwikkeling van de VN en eindigde in 2008 als eerste in de democratie-index van het blad The Economist. Zweden is aangesloten bij de Noordse Raad en is sinds 1 januari 1995 lid van de Europese Unie. Het valt wel buiten de eurozone, het betaalmiddel is de Zweedse kroon.

Zweden heeft twee volksliederen: een burgerlijk volkslied (Du gamla, Du fria) en een koninklijk volkslied (Ur svenska hjärtans djup en gång).

Inhoud

• 1 Geschiedenis
• 2 Geografie
  • 2.1 Fysieke kenmerken
  • 2.2 Bestuurlijke indeling
  • 2.3 Natuur
  • 2.4 Klimaat
  • 2.5 Belangrijke steden
• 3 Demografie
  • 3.1 Bevolking
  • 3.2 Taal
  • 3.3 Religie
• 4 Politiek
• 5 Cultuur
  • 5.1 Bezienswaardigheden
  • 5.2 Zweedse feestdagen
  • 5.3 Eten en drinken
  • 5.4 Sport
  • 5.5 Media
• 6 Economie
• 7 Verkeer en vervoer
• 8 Beroemde Zweden
• 9 Zie ook
• 10 Externe links

bewerken Geschiedenis Zie geschiedenis van Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Zweden zijn een in de middeleeuwen ontstaan volk, door het samengaan van de Gauten en de Svear. De benaming voor Zweden is afgeleid van die laatste stam.

Na het verval van het tijdperk van de Vikingen vormde Zweden samen met Denemarken en Noorwegen de Unie van Kalmar (Finland was toentertijd een onderdeel van Zweden). Zweden verliet de Unie aan het begin van de 16e eeuw, en verkeerde vele jaren bijna permanent in staat van oorlog met zijn buren. Het nog altijd met Noorwegen verenigde Denemarken kon met name het verlaten van de Unie door Zweden niet accepteren. Denemarken verloor echter aan macht en Zweden veroverde Skåne, Blekinge en Halland.

Ontwikkeling van het Zweedse Rijk (1560-1814)

In de 17e en 18e eeuw kende Zweden zijn Gouden Eeuw en werd het grondgebied met wapengeweld uitgebreid. In die tijd was Zweden twee keer zo groot als nu, en omvatte naast Finland ook grote delen van de Baltische staten en delen van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Naties, zoals grote delen van Pommeren, Wismar en Bremen-Verden. Binnen een eeuw gingen deze gebieden weer verloren, en Finland ging over naar de Russische tsaar. De oorzaak hiervan was de Grote Noordse Oorlog (1700 - 1721).

Sinds 1814 is Zweden niet meer in oorlog geweest, door een politiek van strikte neutraliteit. Deze politiek is ook de reden dat Zweden geen lid is van de NAVO. Toch speelde Zweden in de Tweede Wereldoorlog een dubieuze rol: men leverde ijzererts aan nazi-Duitsland. Ook stond Zweden troepenvervoer toe aan de Duitsers, wat er toe leidde dat Noorse verzetsstrijders ook in Zweden opgepakt konden worden.

In de 19e eeuw was Zweden een van de armste landen in Europa, met veel alcoholmisbruik. In deze tijd emigreerde een aanzienlijk deel van de bevolking naar de Verenigde Staten waar nu nog veel Amerikanen op Zweedse voorouders kunnen wijzen.

Door technische verbeteringen in transport werd het land in staat gesteld om natuurlijke hulpbronnen in verschillende delen van het land goed te gebruiken, met name hout uit de uitgestrekte bossen en ijzererts uit Kiruna en Malmberget. Dit vormde de basis voor de verzorgingsstaat zoals die zich in het begin van de 20e eeuw vormde.

Zweden is sinds 1995 lid van de Europese Unie. Sinds 19 september 1973 is Karel XVI Gustaaf koning van Zweden.

bewerken Geografie bewerken Fysieke kenmerken Lapporten, een hangend trogdal

Zweden is het grootste land van Scandinavië; het is 11 keer zo groot als Nederland en 15 keer zo groot als België.

Het land is voor het grootste deel bedekt met uitgestrekte naaldbossen, met name in het noordelijk deel van het land. Het zuidelijk en oostelijk deel is vlak tot glooiend, waarbij de binnenlanden die aan Noorwegen grenzen, steeds meer reliëf vertonen en in het Scandinavisch Hoogland overgaan. Het hoogste punt van Zweden is de Kebnekaise met 2114 m.

Het land is bezaaid met meren, circa 96.000. De twee grootste liggen in het zuiden: het Vättermeer (Zweeds Vättern) en het Vänermeer (Zweeds Vänern), het grootste meer van Zweden. De langste rivier van Zweden is de Göta älv. Enkele grote eilanden zijn Gotland, Öland, Orust, Hisingen en Värmdön.

Cultureel, geografisch en historisch wordt Zweden opgedeeld in drie landsdelen, welke op hun beurt in 25 zogeheten landschappen zijn onderverdeeld: Norrland, met de landschappen Ångermanland, Gästrikland, Hälsingland, Härjedalen, Jämtland, Lapland, Medelpad, Norrbotten en Västerbotten; Svealand met de landschappen Dalarna, Närke, Södermanland, Uppland, Värmland en Västmanland; Götaland, met de landschappen Blekinge, Bohuslän, Dalsland, Gotland, Halland, Öland, Östergötland, Skåne, Småland en Västergötland.

bewerken Bestuurlijke indeling Zie provincies van Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zweden kent 21 provincies (län): Blekinge, Dalarna, Gävleborg, Gotland, Halland, Jämtland, Jönköping, Kalmar, Kronoberg, Norrbotten, Örebro, Östergötland, Skåne, Södermanland, Stockholm, Uppsala, Värmland, Västerbotten, Västernorrland, Västmanland en Västra Götaland.

bewerken Natuur Een eland in het elandenpark Grönåsen Vlakbij de Kebnekaise in Lapland Zicht op Gamla Stan (oude stad) in Stockholm Traditionele Zweedse stuga, huisje, in het kenmerkende Falurood Meer bij de kust in Midden-Zweden Zie ook: Lijst van nationale parken in Zweden

Zweden kent nog relatief grote oppervlakten aan ongerept natuurgebied. Deze liggen met name in het noorden van het land en in het berggebied aan de grens met Noorwegen. Bossen bedekken een groot deel van het land, maar het merendeel hiervan is productiebos dat relatief soortenarm is. In de Zweedse natuur komen nog gezonde populaties van grote zoogdieren voor zoals elanden, beren en lynxen. In sommige streken zijn er ook nog wolven en veelvraten, maar die zijn veel zeldzamer.

De natuur wordt in Zweden door de overheid beschermd door middel van natuurreservaten en nationale parken. De natuurreservaten vallen onder de verantwoordelijkheid van het länsbestuur, terwijl de nationale parken een aangelegenheid van de centrale rijksoverheid zijn.

Het noordwesten van Zweden maakt deel uit van Lapland of Sápmi, het uitgestrekte woongebied van de Saami, die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Scandinavië zijn en die traditioneel rendierhoeders waren. In Noord-Zweden zijn natuurverschijnselen als de middernachtzon en het noorderlicht waarneembaar.

In Zweden bestaat het allemansrecht, dat inhoudt dat men particuliere grond kan betreden om van de vrije natuur te genieten.

bewerken Klimaat

Zuidwest-Zweden kent een gematigd zeeklimaat dat in oostelijke en noordelijke richting geleidelijk overgaat in een landklimaat. De gemiddelde temperaturen zijn in de zuidelijke helft van Zweden niet of nauwelijks lager dan in Nederland. Wel zet het koude seizoen eerder in (september/oktober) en eindigt het later (april/mei) dan in de Benelux gebruikelijk is. Het warme seizoen (mei-september) kent daarentegen meer zonneschijn door langere dagen, stabielere temperaturen en een geringe luchtvochtigheid. In de hoger gelegen gebieden van het uiterste noorden heerst een poolklimaat met veel sneeuw en regen en vaak extreem lage wintertemperaturen.

bewerken Belangrijke steden Zie ook de lijst van grote Zweedse steden en de lijst van Zweedse gemeenten.

• Göteborg, grote havenstad aan de westkust
• Helsingborg
• Karlstad
• Lund, universiteitsstad
• Malmö, industriestad in het zuiden
• Örebro
• Stockholm, hoofdstad
• Sundsvall
• Umeå, grootste stad van Norrland
• Uppsala, universiteitsstad
• Visby, middeleeuwse hanzestad op Gotland, thans toeristische trekpleister

De inwoners leven vooral in het zuidelijk deel van Zweden; daar bevinden zich de drie grootste steden: de hoofdstad Stockholm aan de oostkust, Göteborg aan de westkust en Malmö in het uiterste zuiden van het land.

bewerken Demografie Zie ook: Zweden (volk). bewerken Bevolking

Zweden heeft 9.059.651 (2009) inwoners en een bevolkingsdichtheid van 20,1/km² (2009). Ongeveer 86%[bron?] van de bevolking behoort tot de Zweden. Verder wonen er al jaren Samen, Noren en Finnen in het land. Sinds de jaren 60 komen er ook veel mensen uit alle delen van de wereld, maar vooral uit het voormalige Joegoslavië, Iran, Irak, Syrië, Chili, Turkije, Hongarije en Argentinië.

bewerken Taal

De Vikingen spraken een gemeenschappelijke Germaanse taal, Oudnoors of Norrön. Tegenwoordig is er duidelijk onderscheid tussen het Deens, Noors en het Zweeds. Zweden kent geen officiële taal. De facto is dit het Zweeds. Erkende minderheidstalen zijn het Samisch, het Fins en het Roma.

bewerken Religie Staatskerk in Zweden[1] jaar bevolking aanhangers percentage 1972 8.146.000 7.754.784 95,2 % 1980 8.278.000 7.690.636 92,9 % 1990 8.573.000 7.630.350 89,0 % 2000 8.880.000 7.360.825 82,9 % 2005 9.048.000 6.967.498 77,0 % 2006 9.119.000 6.893.901 75,6 % 2007 9.179.000 6.820.161 74,3 % 2008 9.262.000 6.751.952 72,9 %

De overheersende godsdienst en tot het jaar 2000 de staatskerk, is de evangelisch-lutherse Zweedse Kerk. Per eind 2008 was 72,9% van de bevolking (1,4% minder dan een jaar eerder) officieel lid van de staatskerk.[1] Sinds 2000 zijn Zweden bij hun geboorte niet meer automatisch lid van de staatskerk en sinds dat jaar daalt het percentage leden jaarlijks met ruim 1%. Andere christenen zijn rooms-katholieken, orthodox-christenen en baptisten. Alhoewel in 2008 ongeveer 59% van de baby's gedoopt werden in de Zweedse staatskerk, bezochten in een gemiddelde week minder dan 4% van de leden van de kerk een dienst. Ongeveer 2% van de leden kan als regelmatige kerkganger beschouwd worden.[5]

Daarnaast kent Zweden kleine groepen moslims, Joden en Boeddhisten. Sommige Samen praktiseren het animisme.

Sinds de secularisatie kent Zweden een groeiende groep mensen die officieel geen godsdienst aanhangen.

bewerken Politiek De Zweedse premier Fredrik Reinfeldt met zijn echtgenote tijdens de viering van de nationale feestdag van Zweden in Skansen

Zweden is een constitutionele en parlementaire monarchie en democratie. De constitutie bestaat uit vier grondwettelijke documenten:

de eigenlijke grondwet, Regeringsformen, van kracht sinds 1975, waarin zijn vastgelegd de rechten en vrijheden van staatsburgers en de organisatie van de staat;

de wet op de troonopvolging, Successionsordningen uit 1810, laatstelijk gewijzigd in 1979 om vrouwelijke opvolging mogelijk te maken;

de wet op de persvrijheid, Tryckfrihetsförordningen uit 1766, die naast de vrijheid van drukpers ook de vrije toegang tot overheidsdocumenten regelt;

de grondwet op de vrijheid van meningsuiting, Yttrandefrihetsgrundlag. Deze grondwet uit 1992 vormt een aanvulling op de wet op de persvrijheid.

In Zweden kent men een ceremonieel koningschap. Het staatshoofd is geen lid van de regering. De functie is louter ceremonieel; zo worden bijvoorbeeld internationale verdragen niet ondertekend namens het staatshoofd maar namens de regering, in tegenstelling tot bij alle andere leden van de EU.

Sinds 19 september 1973 is koning Karel XVI Gustaaf van Zweden staatshoofd. Hij zal worden opgevolgd door prinses Victoria Ingrid Alice Desiree (geboren op 14 juli 1977).

De premier, in Zweden staatsminister genoemd, wordt gekozen door het parlement. Hij benoemt de ministers, die in Zweden staatsraden heten. Sinds 2006 is Fredrik Reinfeldt regeringsleider, nadat hij in dat jaar de parlementsverkiezingen wist te winnen.

De Zweedse politiek wordt gekenmerkt door een sterk liberaal karakter gecombineerd met een sterke nationale drang tot het scheppen van gelijke kansen voor ieder individu. Het land staat meestal zeer hoog genoteerd in de index van de menselijke ontwikkeling van de Verenigde Naties.

De regering wordt sinds 5 oktober 2006 gevormd door de vier partijen van de centrum-rechtse Alliantie voor Zweden: Moderaterna (de gematigden), Centerpartiet (de centrumpartij), Folkpartiet (de liberale volkspartij) en Kristdemokraterna (de christendemocraten).

Het Zweedse parlement, de Rijksdag, bestaat uit één kamer. Deze telt 349 leden. 310 hiervan worden gekozen in 28 districten, waarna er uiteraard een "minder proportionele verdeling" kan optreden. Om dat effect tegen te gaan worden de overgebleven 39 zetels volgens nationale proporties (zoals in Nederland met alle 150 gebeurt) verdeeld, zodat de uiteindelijke samenstelling van het parlement het werkelijke kiesgedrag weerspiegelt. Voor kleine partijen is er echter een drempel: men moet tenminste 4% van de totale stemmen hebben als partij om in aanmerking te komen voor de 39 proportioneel verdeelde zetels. Ook kan men sinds 1998 makkelijker voorkeurstemmen uitbrengen. Men wordt met voorkeurstemmen gekozen als men tenminste 8% van het totale aantal stemmen behaalt dat de partij in totaliteit behaalde. 26% van de Zweden bracht in 2002 een voorkeurstem uit, en uiteindelijk kwamen daardoor 10 van de 349 leden met voorkeurstemmen in de Rijksdag. (Bron: Modern Europe, Gallagher, Laver and Mair).

In Zweden is de links/rechts-opdeling erg belangrijk, als in veel andere Europese landen. In het verleden heeft de arbeidersbeweging zich dan ook georganiseerd en is er een sociaaldemocratische partij, de Socialdemokraterna, ontstaan. Deze partij is vanaf 1930 tot midden jaren zeventig aan de macht geweest, wat overigens niet betekent dat ze altijd een meerderheid had. Ze hebben vaak minderheidsregeringen gevormd met bijvoorbeeld de steun van de kleinere linkse partijen Vänsterpartiet en Miljöpartiet. Zweden kent tevens een extreemrechtse partij, Sverigedemokraterna, die in 2010 voor het eerst de kiesdrempel van 4% wist te halen en sindsdien in de Rijksdag vertegenwoordigd is.

Uitslag laatste parlementsverkiezingen (19 september 2010):

Partij Stemmen  % ±% zetels verschil Socialdemokraterna 1.780.974 ▼ 137.121 30,9% ▼ 4,4 113 ▼ 17 Moderaterna 1.729.010 ▲ 272.996 30,0 ▲ 3,9 107 ▲ 10 Miljöpartiet 415.879 ▲ 134.824 7,2 ▲ 2,0 25 ▲ 6 Folkpartiet 407.816 ▼ 1.151 7,1 ▼ 0,4 24 ▼ 4 Centerpartiet 380.215 ▼ 50.128 6,6 ▼ 1,3 22 ▼ 7 Sverigedemokraterna 330.157 ▲ 169.946 5,7 ▲ 2,8 20 ▲ 20 Kristdemokraterna 324.715 ▼ 35.987 5,6 ▼ 1,0 19 ▼ 5 Vänsterpartiet 321.854 ▲ 4.005 5,6 ▼ 0,3 19 ▼ 3 Totaal 100% 349 bewerken Cultuur

Op populair cultureel gebied is Zweden in het buitenland vooral bekend om de kinderboeken, zoals Pippi Langkous en Nils Holgersson, en popartiesten, zoals ABBA.

De Zweedse cultuur wordt meestal onder de Scandinavische culturen gevat. Daar de Scandinavische landen erg veel met elkaar gemeen hebben op cultuurgebied is een onderscheid vaak moeilijk te maken. Zeker voor niet-Scandinaviërs. Cultuuraspecten met wortels in Zweden worden niet per definitie "Zweeds" genoemd en cultuuraspecten die, zogezegd, zijn geïmporteerd worden vaak wel als Zweeds ervaren - zeker door de Zweden zelf. Het is daarom onafwendbaar dat het begrip "Zweedse cultuur" niet goed gedefinieerd is, en daarom op alles betrekking heeft dat over het algemeen als Zweeds ervaren wordt. Waardoor door de eeuwen het begrip van de Zweedse cultuur zowel in Zweden als elders, sterk gefluctueerd heeft.

De Zweedse taal is een belangrijke cultuurdrager, en ook enkele typische Zweedse tradities zoals midzomer en zogenaamde kräftskivor moeten zeker onder de Zweedse cultuur worden gevat.

bewerken Bezienswaardigheden Het koninklijk slot Drottningholm De Hoge Kust

• Slot Drottningholm
• Vikingnederzettingen
• Hoogovens van Engelsberg
• Rotstekeningen van Tanum
• Skogskyrkogården, de begraafplaats
• Visby, de Hanzestad
• Kerkdorp Gammelstad in Luleå
• Lapland
• Vlootbasis Karlskrona
• Hoge Kust (Höga Kusten)
• Agrarisch landschap van Zuid-Öland
• Mijngebied van de grote Koperberg Stora Kopparberget in Falun
• Radiostation Varberg
• Geodetische boog van Struve

Zie ook:

• Monumenten op de Werelderfgoedlijst

bewerken Zweedse feestdagen Mei- of midzomerboom

Naast de traditionele christelijke feest- en gedenkdagen kent Zweden ook enkele eigen feestdagen:

• de Walpurgisnacht op 30 april, waarop grote vreugdevuren worden ontstoken,
• het midzomerfeest in juni, waarmee de zonnewende wordt gevierd,
• kreeftenfeestjes in augustus, tuinfeestjes waarop rivierkreeften worden gegeten,
• het Luciafeest op 13 december, een lichtfeest dat het begin van de kerstperiode markeert.

De nationale feestdag van Zweden (Svenska flaggans dag) is 6 juni, een datum die sinds de 19e eeuw als zodanig wordt beschouwd. De dag werd gevierd ter nagedachtenis van 6 juni 1523, toen Gustav Vasa de personele unie met Denemarken afbrak en koning van de zelfstandige staat Zweden werd.

bewerken Eten en drinken Zie Zweedse keuken voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Zweedse keuken geldt, zoals dat ook voor andere Scandinavische keukens het geval is, van oudsher als praktisch en eenvoudig. Vis, wild en aardappelen vormen traditioneel de hoofdingrediënten. Bekende Zweedse gerechten zijn köttbullar (gehaktballetjes), kräftskiva (rivierkreeftjes), pyttipanna (een eenpansgerecht met aardappelen, uien en vlees), smörgåsbord (een feestmaaltijd met vier gangen), ärtsoppa med pannkakor (erwtensoep met pannenkoekjes) en surströmming (zure haring). Kanelbullar (koeken met kaneel) zijn één van de meest typisch Zweedse koekjes.

bewerken Sport

In Zweden zijn enkele wintersporten als ijshockey, bandy, schaatsen en skiën populair, mede in verband met de lange winters. In de zomer is er veel watersport op de meren. Ook is voetbal een populaire sport in Zweden (zie Voetbal in Zweden). In totaal zijn er meer dan 2 miljoen Zweden lid van een sportvereniging, vooral in de sporten voetbal (1 miljoen leden), golf (600.000) en atletiek (200.000). Ook de paardensport heeft veel leden. Bekende sportevenementen zijn:

• Vasaloppet - een jaarlijkse langlaufwedstrijd in Dalarna
• Lidingöloppet - een jaarlijkse hardloopwedstrijd in Stockholm
• Elitloppet - een jaarlijks drafsportevenement op de drafbaan Solvalla in Stockholm

bewerken Media

Enkele Zweedse kranten zijn onder andere Aftonbladet, Dagens Nyheter, Expressen, Göteborgs-Posten, Svenska Dagbladet en Sydsvenskan. Sveriges Television is de nationale omroep.

bewerken Economie Zie Economie van Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp. De kopermijn van Falun was eeuwenlang een belangrijk industriegebied

Op economisch gebied is Zweden in het buitenland vooral bekend om het Zweeds ontwerp, multinationale winkelketens, zoals de IKEA en H&M, en de houtproductie. Aan het begin van de 21e eeuw is het land nog altijd een grote houtproducent. Daarnaast exporteert het ijzererts, staal, elektronica, motorvoertuigen en machines.

De munteenheid is nog steeds de Zweedse kroon (SEK) (meervoud: Zweedse kronen). 1 Zweedse kroon bestaat uit 100 öre. 1 euro is ongeveer 10 Zweedse kronen waard en 1 Zweedse kroon dus ongeveer 10 eurocent (september 2009). In september 2003 werd er een referendum gehouden over de invoering van de euro als wettig betaalmiddel. Dit werd door een meerderheid van 62% door het Zweedse volk afgewezen. Ook al is Zweden door het lidmaatschap van de EU verplicht tot het invoeren van de euro (men heeft niet zoals het Verenigd Koninkrijk en Denemarken een uitzonderingspositie verkregen), zal men pas een nieuw referendum houden als de publieke opinie veranderd is.[6] Inmiddels is veel wetgeving aangepast, zodat de euro gelijkgesteld is met de kroon ten behoeve van de Europese handel met Zweden. Geld overmaken naar en van Zweedse bankrekeningen in euro's is bijvoorbeeld kosteloos, net als binnen de eurozone.

bewerken Verkeer en vervoer

Tussen Zweden en Denemarken ligt een gecombineerde brug/tunnel, waarvan de Sontbrug het opvallendste gedeelte is. Ook zijn er internationale veerdiensten van en naar Duitsland, Denemarken, Polen, Estland en Finland. Internationaal vliegverkeer is mogelijk van en naar Malmö, Göteborg en Stockholm. Het Zweedse spoorwegennet heeft een lengte van 11.481 kilometer, waarvan 9.400 geëlektrificeerd. Het beheer van het spoorwegennet is in handen van de overheidsdienst Banverket, die ook voor de verkeersleiding zorgt. Op de hoofdlijnen wordt vooral door het voormalige staatsbedrijf Statens Järnvägar (SJ) personenvervoer bedreven. Bekende treinen van de SJ zijn de hogesnelheidslijnen X2000.

Het wegennet is 210.760 km lang. Op doorgaande wegen in Zweden mag men in de regel 70 of 90 km/h en in enkele gevallen in het midden en noorden ook 120 km/h rijden. Op de autosnelwegen is meestal 120 km/h toegestaan. Op de Zweedse wegen wordt aan de rechterzijde van de weg gereden. Tot Dagen H in 1967 reed men echter links.

bewerken Beroemde Zweden Zie de sectie Beroemde Zweden in het artikel over de Zweden bewerken Zie ook

• Zweden van A tot Z
• Nobelprijs

bewerken Externe links Mediabestanden Wikimedia Commons heeft meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen: Sweden.

• (en) (fr) (de) Officiële website Zweden
• (en) (sv) Officiële website van de regering
• (en) (sv) Officiële website van het parlement
• (en) (sv) Zweeds bureau van de statistiek
• (nl) (...) meer externe links in de Open Directory
• Zweden op Wikitravel

Bronnen, noten en/of referenties

↑ a b c (sv) Svenska Kyrkan Statistiek pagina Medlemmar 1972-2008 excel bestand

↑ (en) Verenigde Naties 2004

↑ (en) Laatste census 31 december 2003 (via V.N.)

↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)

↑ Svenska Kyrkan

↑ Beslut i korthet - Folkpartiet

Commons Zie ook de Atlas van Zweden op Wikimedia Commons. WikiWoordenboek Zoek zweden op in het WikiWoordenboek. Landen in Europa

Albanië · Andorra · Armenië · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Georgië · Griekenland · Hongarije · IJsland · Ierland · Italië · Kazachstan · Kroatië · Letland · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Macedonië · Malta · Moldavië · Monaco · Montenegro · Nederland · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · San Marino · Servië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Turkije · Vaticaanstad · Verenigd Koninkrijk · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland

Lidstaten van de Europese Unie

België · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Griekenland · Hongarije · Ierland · Italië · Letland · Litouwen · Luxemburg · Malta · Nederland · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Verenigd Koninkrijk · Zweden

Kandidaat-lidstaten: IJsland · Kroatië · Macedonië · Servië · Turkije

Landen van de wereld · Europa · OVSE · Raad van Europa

Noordse Raad

Landen:  Denemarken ·  Finland ·  IJsland ·  Noorwegen ·  Zweden

Autonome territoria:  Åland ·  Faeröer ·  Groenland

61°19'N, 14°50'O